O malagueño Juan José Canas causa sensación: ten 80 anos e conta con máis de 16.000 subscriptores na súa conta de Youtube Atrapatuabuelo, desde finais de 2016. Asegura que se animou, co empuxón dos netos, porque "estaba aburrido como unha ostra", pero o que empezou como un xogo familiar converteuse nun fenómeno. 

 

Canas é a versión española dun fenómeno que tamén se dá noutros países. Con 79 anos, a británica Shirley Curry fíxose famosa porque empezou a comentar en Youtube a súa experiencia como xogadora do videoxogo Skyrim. Enseguida creou a súa canle Grandma Shirley, con máis de 120.000 seguidores. ¿A motivación? Crear un espazo de intercambio de experiencias para xogadores de videoxogos da súa idade porque non sentía representada nos foros.

 

Outro caso é o do británico Peter Oackley, que en 2006 creou a canle Geriatric1927. ¿Por que? Segundo explicou en varias entrevistas, quería probar que era iso que facían os mozos. Oackley colgaba pequenos tutoriais, reflexións ou vivencias da II Guerra Mundial. Durante un tempo foi a canle con máis visitas da plataforma.

 

Á marxe destes casos, que superan a fotografía xeral do uso que as persoas maiores fan das redes sociais, varias liñas de investigación da Universitat Oberta de Catalunya (UOC) conclúen que os maiores non son alleos ás redes sociais. "A realidade está moi lonxe dos estereotipos", sentenza Mireia Fernández-Ardèvol, investigadora do grupo de investigación Communication Networks and Social Change (CN&SC) do Internet Interdisciplinary Institute (IN3) da UOC.

 

Fernández-Ardèvol, que centra parte da súa investigación na relación do maior coas tecnoloxías dixitais, destaca que no últimos seis anos, o número de usuarios da internet do grupo de idade 55-74 anos aumentou de forma exponencial. "É certo que as persoas maiores aínda se conectan menos que outros segmentos de idade, pero –segundo os datos do Eurostat– en seis anos o crecemento do uso da internet neste colectivo foi do 96%", di a investigadora, que tamén explica que os usos non son unicamente prácticos e que os senior levan a cabo un uso diverso da rede.

 

Nesta mesma liña apunta a investigación publicada en 2015 sobre Internet e os novos medios de comunicación, liderada por Mireia Montaña, Elisenda Estanyol e Ferran Lalueza, profesores da UOC. Por mor dun traballo de campo realizado en 2013, destacan que a pesar de que son o grupo de poboación que máis lentamente se incorpora a Internet, úsano considerablemente.

 

Acábase de facer público o informe de referencia 'Sociedade da información en España 2016' (SIE16, de Fundación Telefónica), que ratifica plenamente o que hai uns anos xa avanzaron Montaña, Estanyol e Lalueza. Segundo o SIE16, "durante 2016 advírtese que os internautas deste segmento de idade [maiores de 65 anos] empezan a facer un uso intensivo da internet". En gran medida, e sempre segundo o SIE16, o uso crecente das tablet sería un factor determinante para explicar esta tendencia. "Pódese afirmar que o uso da tablet está a pechar o último reduto da fenda dixital, o dos maiores de 65 anos", aseguran.

 

Fernández-Ardèvol alerta de que, como sociedade, achegámonos aos maiores de forma paternalista e facémolo tamén cando falamos da súa relación coas novas tecnoloxías. "A xente maior usa as redes sociais en liña para ser cidadán ou cidadá. É unha maneira máis de sentirse integrado, expresar a identidade e, en definitiva, ser como o resto", afirma, "saben que estas redes son importantes".

 

Segundo Ferran Lalueza, profesor dos Estudos de Ciencias da Información e da Comunicación da UOC, "a xeneralización do uso da internet iniciouse hai dúas décadas, de forma que moitas das persoas que actualmente consideramos senior (a partir de 61 anos) tiveron tempo de incorporar este uso ás súas rutinas profesionais antes de chegar á idade de xubilación. En cambio, o fenómeno das redes sociais é bastante máis recente (a rede social máis consolidada, Facebook, só ten trece anos de existencia) e, por tanto, á maior parte dos senior a súa eclosión xa os colleu maiores. Isto pode explicar que non se engancharon '' ás redes", aínda que cada vez hai máis usuarios maiores.

 

"O número de usuarios dunha rede, a partir da consecución dunha masa crítica suficiente, medra exponencialmente polo que poderiamos denominar 'efecto contaxio': eu utilízoa porque alí encontro ás persoas con quen me interesa estar en contacto. Se nun momento dado a presenza nunha rede social dun determinado colectivo (por exemplo os senior) non logra esa masa crítica, o efecto contaxio non se produce. "É o mesmo fenómeno que explica por que Snapchat é moi popular entre adolescentes e novos e, en cambio, crece moi lentamente en usuarios máis adultos", matiza Lalueza, que tamén é investigador do grupo de investigación Game da UOC, centrado nas aprendizaxes, os medios e o entretemento.

 

De feito, unha das vías de entrada de usuarios en idade avanzada é a familia e os amigos próximos. Fernández-Ardèvol pon como exemplo aplicacións como Whatsapp, Skype ou Facebook, que permiten ter contacto en vivo con familiares que viven no estranxeiro e que se converteron nun importante punto de entrada a Internet.

 

En canto ao caso concreto de Youtube, estudos norteamericanos confirman que esta canle de vídeo ten un público moi transversal, pero sorprende que tres de cada catro internautas de máis de 65 anos conectáronse a Youtube o pasado mes de febreiro. Representan un total de 19,4 millóns de usuarios que, basicamente, interésanse por consellos sobre todo tipo de cousas: desde videoxogos a trucos de beleza ou manualidades.