Fai seis anos, Ian Burkhart quedou tetrapléxico tras un accidente de mergullo. Grazas a un novo dispositivo, na actualidade é capaz de pasar un cartón de crédito ou tocar a guitarra dun videoxogo cos seus propios dedos. O achado publícase esta semana na revista Nature.

Estes movementos funcionais complexos son impulsados polos seus propios pensamentos e un sistema médico prototipo, chamado NeuroLife, inventado na empresa de innovación Battelle, que se asociou con neurólogos do Centro Médico Wexner da Universidade Estatal de Ohio (EE UU) para levar a cabo o estudo clínico.

Os médicos seleccionaron ao participante e implantáronlle un pequeno chip no seu cerebro. Burkhart, de 24 anos de idade, sofre unha cuadriplexia (parálise dos brazos e pernas) debido a unha lesión da medula espinal superior. É a primeira persoa en utilizar esta tecnoloxía.

Este bypass neuronal electrónico para lesións de medula espinal conecta o cerebro directamente aos músculos, o que permite un control voluntario e funcional dun membro paralizado mediante o uso dos seus pensamentos.

O dispositivo interpreta os pensamentos e os sinais do cerebro e, a continuación, o impulso pasa á medula espinal lesionada e conéctase directamente a un manguito que estimula os músculos que controlan o brazo e a man.

O participante asistiu até a tres sesións semanais durante 15 meses despois da implantación deste sistema electrónico, que lle permitiu facer movementos illados dos dedos e seis diferentes movementos da boneca e da man. Finalmente puido agarrar, manipular e soltar obxectos.

Por outra banda, o home foi capaz de utilizar o sistema para completar diferentes tarefas da vida diaria, como agarrar unha botella, verter o seu contido nun frasco e remover o contido. Para os autores, este traballo pode supor un paso adiante na tecnoloxía neuroprotésica e unha axuda para as persoas que viven con parálises.

"Estamos a demostrar por primeira vez que un paciente tetrapléxico é capaz de mellorar a súa función motora e os movementos da man", explica Ali Rezai, neurocirurxián do Centro Médico Wexner.

Con todo, segundo os expertos son necesarias novas melloras na tecnoloxía de microelectrodos, o sistema estimulador eléctrico e os algoritmos usados para que estes resultados sexan aplicables a maior escala.

De momento, Burkhart é o primeiro dun potencial de cinco participantes. Os investigadores identificaron xa a un segundo voluntario que comezará o estudo no verán.

Avances desde 2014

En xuño de 2014, o participante validou por primeira vez a tecnoloxía de bypass neuronal cando foi capaz de abrir e pechar a man con só pensar niso. Agora, pode realizar movementos máis sofisticados coas mans e os dedos, como recoller unha culler ou soster o teléfono pegado á orella.

Burkhart subliña que foi unha decisión fácil a de participar no ensaio clínico porque quería axudar a outras persoas con lesións de medula espinal. "Só penso que é a miña obrigación coa sociedade", engade. "Se alguén ten a oportunidade de facelo nalgunha outra parte do mundo, espero que comprometa o seu tempo para que todos poidan beneficiarse diso no futuro", recalca o mozo.

Pola súa banda, Rezai sostén que un dos seus obxectivos é facer que esta tecnoloxía poida ser utilizada polos pacientes na casa. "Teño a esperanza de que esta tecnoloxía se converterá nun sistema inalámbrico que conecte os sinais do cerebro e pensamentos co mundo exterior para mellorar así a calidade de vida das persoas con discapacidade", conclúe.

Millóns de persoas afectadas
A parálise, que implica a interrupción das vías de sinal entre o cerebro e os músculos, afecta a millóns de persoas en todo o mundo. Os sistemas que traducen a actividade neuronal en sinais de control para dispositivos de asistencia, como os brazos robóticos, foron desenvolvidos previamente para pacientes humanos e tamén se aplicaron para conducir a activación dos músculos paralizados en primates non humanos. Con todo, até agora non se demostrou que este enfoque funcione en tempo real para recuperar o movemento nos seres humanos.