Coa meta de que os maiores se integren activamente na súa contorna a través do emprego do TIC (Tecnoloxías da Información e a Comunicación), tivo lugar en Santiago de Compostela a xornada TICSenior 2015. Un evento que celebrou en outubro a súa segunda edición co impulso da Universidade de Vigo e a colaboración da Xunta de Galicia e a Fundación Empresa-Universidade Galega (Feuga).

O acto inaugural contou coa participación de Miguel Merino, director de TICSenior, que sinalou que "os Tics poden contribuír ao envellecemento activo e á participación dos maiores na sociedade". Unhas palabras que tamén secundou Francisco Javier Pereiro, director xeral de Feuga, quen destacou a importancia deste evento por abrir camiño ás novas tecnoloxías no ámbito dos maiores, "aos que tanto pode beneficiar".

A xornada quedou finalmente inaugurada coa intervención de Coro Piñeiro, secretaria xeral de Política Social da Xunta de Galicia. Durante a súa quenda de palabra, Piñeiro fixo fincapé na celeridade dos cambios e na rápida evolución que se está vivindo no campo dos Tics. Un proceso que "tamén se está producindo nos perfís das persoas". E é que, como dixo, "os xubilados de dentro duns anos xa estarían en contacto coas novas tecnoloxías, non como os maiores actuais". Igualmente sinalou que, no futuro, as necesidades das persoas de idade avanzada van ser diferentes ás que actualmente asociamos a este sector da poboación, polo que "a innovación vai ser vital". Piñeiro concluíu pondo a mirada sobre os senior de hoxe en día e explicou que, "non só as persoas maiores téñense que adaptar ás novas tecnoloxías", xa que os tecnólogos e o mercado para o que traballan tamén "deberían adecuarse ás necesidades e circunstancias deste público".

Na mesma liña expresouse Carlos Capataz, director de Voluntariado e Desenvolvemento Local de Cruz Vermella Española, quen sinalou que a tecnoloxía pode ser moi útil se se adapta ás condicións dos maiores. Por iso, referiuse á soidade como unha dos problemas a abordar con estas ferramentas pois estas "pódennos axudar a estar máis preto e máis tempo" de quen o necesita. Con todo, explicou que, aínda que se empreguen os Tics, é preciso que se cren vínculos emocionais para que a loita contra a soidade consiga dar os seus froitos. Por iso, compartiu cos asistentes ao relatorio a experiencia de Cruz Vermella Española no desenvolvemento da teleasistencia e, concretamente, da chamada "videoatención", é dicir, unha ferramenta que emprega o televisor do fogar para que os maiores poidan comunicarse facilmente cos voluntarios. Ademais expuxo a posta en marcha de "Enrédache", un proxecto que busca crear unha rede de contactos entre os senior para combater a soidade. Trátase dunha plataforma adaptada aos gustos dos usuarios e que busca "tecer unha rede do virtual ao real" xa que, como dixo, "a soidade da xente non se soluciona só con relacións virtuais, tamén é preciso que isto derive en encontros presenciais".

Así mesmo, Capataz explicou que o obxectivo de Cruz Vermella é que esta ferramenta se estenda por todo o territorio español e beneficie a moitos máis maiores pois "a estrutura xa está lista pero aínda non puidemos ver o alcance que pode chegar a ter".

Por un envellecemento activo e saudable

Esta xornada de encontro entre profesionais do sector deixou un espazo especial á presentación de proxectos que teñen como principal obxectivo a consecución dun envellecemento activo. Teresa Chavarría, directora de Programas do Punto Nacional de Contacto do Instituto de Saúde Carlos III, dirixiu o seu relatorio á explicación do programa europeo 2Active Assisted Living Joint Programme". Unha iniciativa que "está orientada a mellorar a calidade de vida das persoas maiores". Chavarría explicou que, a día de hoxe, levan financiados uns 150 proxectos destinados a este obxectivo desde diferentes perspectivas, como a nutrición ou a neurodegeneración. E é que, como dixo, "o envellecemento activo non é só un reto senón tamén un campo de oportunidades" no que as novas tecnoloxías poden xogar un papel crave pois "aos maiores hai que estimulalos, non apartalos da sociedade". Durante a súa quenda tamén destacou que é fundamental "que todos os produtos que se cren póidanse comercializar". Igualmente, quixo facer fincapé en que "envellecer non é unha enfermidade, é un proceso normal da vida" e que "unha persoa pode ter 80 anos e ser aínda máis novo que una de 20". Con todo, sinalou que, antes de pór en marcha proxectos, deberían ter en conta a voz dos maiores, pois "non hai que desenvolver algo se eles non queren". Un discurso no que continuou Sara Marsillas, investigadora da Universidade de Santiago de Compostela, que destacou a importancia de medir a efectividade dos programas que se pon en marcha para promover o envellecemento activo. Para esta tarefa desenvolveu o denominado Índice Persoal de Envellecemento Activo (Ipea).

A outra gran área de debate que se abordou seguindo estes mesmos argumentos foi a dos coidados. Así Laura Núñez, investigadora da Universidade da Coruña, presentou o proxecto UnderstAID, unha aplicación que ofrece información aos coidadores informais para que estes poidan mellorar o seu labor e soportala da mellor maneira posible. Deste xeito, como dixo, "espérase que se reduza o risco tanto físico como psicolóxico no coidador e no maior". Ademais, UnderstAID contempla, como explicou, "que os coidadores poidan interactuar entre eles".

Precisamente, leste foi o público que tamén tivo en conta Luís Anido, catedrático e doutor enxeñeiro de Telecomunicación da Universidade de Vigo, na súa presentación da chamada Senior-Tv, unha ferramenta que pretende valerse das smart tvs para ofrecer servizos de coidados formais e informais. "A idea non é xerar un conxunto de servizos completos senón crear un ecosistema de aplicacións", explicou Anido no seu relatorio.

Os maiores e as redes sociais

"A persoa que non manexe e acepte as novas tecnoloxías, no futuro vai verse moi illado". Así se expresou Alejandro Otero, presidente da Federación Galega de Asociacións Universitarias Seniors (Fegaus), durante a mesa de debate sobre redes sociais. Un tempo de intercambio de ideas no que, de parte de Afundación, interveu Afastando Branco. Na súa quenda, leste quixo sinalar a experiencia dos maiores dos seus centros, cuxa media de idade rolda os 63 anos. Segundo os datos achegados, o 44% destas persoas utilizaron Internet nos últimos meses. Igualmente, explicou que un dos seus obxectivos é "que os usuarios cunha formación dixital máis avanzada contaxien aos demais". Así, apuntou o termo "silver surfers", é dicir, maiores que están en contacto coa rede. Segundo Branco, actualmente en España este grupo é cada vez máis activo pois son os maiores do futuro. "Para eles Internet é un espazo de lecer", xa que, como explicou, utilízano como unha ferramenta para combater a soidade, tan común a estas idades.

Con todo, son moitos os senior que non están familiarizados coas novas tecnoloxías. É entón cando entran en xogo os centros de formación sociocultural como os presentados por Paula Sande, directora de Aulas de Terceira Idade de Galicia (Ategal). Segundo Sande, cada vez son máis os analfabetos dixitais que se preocupan por derrubar barreiras acudindo a actividades formativas sobre novas tecnoloxías. Así, poderán acceder a iniciativas como a exposta por outro dos relatores, Pablo Capell, de Canle Senior, quen presentou "Post 55", unha rede social similar a Facebook e na que ademais os maiores poden crear blogs.

Que os maiores sexan suxeitos activos é o principal obxectivo de todas estas iniciativas. Unha meta que, tal e como explicou Trindade Viña, tamén perseguen no Círculo de Empresarios de Galicia. Viña compartiu cos presentes a súa experiencia nas iniciativas de voluntariado de maiores que axudan a mozos emprendedores achegándolles consellos baseados na súa experiencia no sector empresarial.