Porse no lugar dunha persoa que quere transmitir as súas ideas pero non ten maneira de facerse entender, porque non posúe comunicación verbal e tampouco a mobilidade suficiente para poder comunicarse con xestos, é unha tarefa dura. A partir desta idea xorde o traballo do grupo de investigación en Tecnoloxías para a Asistencia, a Integración e a Saúde (TAIS) da Universidade de Sevilla (US), para deseñar dispositivos adaptados ás capacidades individuais de persoas xordo cegas e con parálise cerebral.

'Unha vez detectadas as accións que realizan os suxeitos de forma voluntaria podemos deseñar sistemas baseados en sensores que captan estes movementos e tradúcenos en comandos para aplicacións informáticas', explica a profesora da US Isabel Gómez, responsable desta investigación, quen engade: 'Eles non poden utilizar os dispositivos habituais de acceso, pero con estes dispositivos personalizados abrirémoslles todo un mundo de posibilidades que antes non tiñan'.

Os profesores e alumnos da ETS de Enxeñaría Informática perseguen que a tecnoloxía facilite a inclusión a persoas que teñen limitadas as súas capacidades de movemento e comunicación. Para iso empregan un casco (da compañía Neurosky, unha interfaz cerebro-computadora) baseado na electroencefalografía que utiliza un eléctrodo situado na fronte para captar impulsos eléctricos cerebrais que se xeran co pensamento.

Tamén utilizan acelerómetros sobre calquera parte do corpo do discapacitado na que existan restos de mobilidade, e un sensor Kinect, que permite aos usuarios controlar aplicacións do computador e interactuar con xogos sen necesidade de ter contacto físico cun controlador de videoxogos tradicional. Isto faise mediante unha interfaz natural de usuario que recoñece xestos, comandos de voz, obxectos e imaxes.

'Tratamos de mellorar a súa capacidade de comunicación pero tamén pretendemos que se divirtan, que interactúen cos seus compañeiros na medida do posible e en definitiva que mellore a súa calidade de vida', destacan os investigadores, que publicaron parte dos seus resultados nas revistas BioMedical Engineering OnLine e Medical Engeneering & Physics.

Para lograr sistemas e aplicacións que logren motivar, estimular e comunicarse ás persoas con discapacidade severa, os investigadores colaboran coa Asociación Sevillana de Persoas con Parálise Cerebral (ASPACE) e cos coidadores do Colexio de Educación Especial Directora Mercedes Sanromá de Sevilla. Desta forma poden coñecer a fondo como son os usuarios e en que forma fanse entender ou como poderían interaccionar.

A Rúa de Renata

O grupo TAIS tamén traballou recentemente na adaptación dixital e interactiva da Rúa de Renata, un conto de ASPACE que aborda o tema da discapacidade, e en concreto a parálise cerebral, dunha maneira amena e, á vez, realista. Pódese descargar desde Google Play.

Este conto elaborouse en 2013 para xerar entre os nenos actitudes positivas encamiñadas a coñecer e entender a discapacidade, para vela con normalidade, desenvolvendo unha perspectiva baixo a cal a contorna, e non a deficiencia, é a principal barreira que impide a integración deste colectivo.

Agora, algúns alumnos da ETS de Enxeñaría convertérono nunha aplicación móbil interactiva que introduce na historia opcións como a narración en diferentes idiomas (inglés, francés e español), música e certas doses de animación, para converter o conto orixinal nunha ferramenta adaptada ao tempo de hoxe día cuxo mensaxe transcenda fronteiras.

'A nosa investigación é moi aplicada, tratamos de ofrecer beneficios á sociedade e iso motiva moito aos nosos alumnos nos seus traballos de fin de grao e fomenta a súa vocación científica. A Rúa de Renata é tamén un exemplo de transferencia de coñecemento da universidade á vida diaria', comenta Isabel Gómez.