O Grupo de Bioenxeñería e Telemedicina (GBT) da Universidade Politécnica de Madrid (UPM) desenvolveu un servizo de localización mediante smartphones para detectar de forma temperá episodios de desorientación espacial que con certa frecuencia sofren as persoas maiores con deterioración cognitiva leve.

A detección da situación de desorientación e perda ten en conta información do contexto da persoa maior, por exemplo a proximidade ao seu domicilio ou lugar de interese, se está acompañado por un familiar, se se está movendo en transporte público, ou intervalos de tempo determinados. Se ocorre o devandito episodio de desorientación, o servizo porá en contacto á persoa maior co seu contacto 'familiar, persoal sanitario, amigos, etc.' máis próximo para confirmar se a persoa necesita axuda.

Debido ao envellecemento da poboación, un dos retos da nosa sociedade é manter a calidade de vida e autonomía das persoas maiores a pesar de que poidan sufrir unha deterioración en determinados aspectos cognitivos como son as funcións executivas, atención verbal, memoria visual e navegación espacial.

Este dano coñécese como Deterioración Cognitiva Leve (Mild Cognitive Impairment-MCI), e até nun 60% dos casos produce episodios de desorientación espacial que aparecen mesmo en zonas onde a persoa maior realiza as súas actividades habituais como ir facer a compra, achegarse ao centro de saúde ou visitar a un familiar. A persoa atópase perdida e comeza a deambular, ocasionándolle non só a tensión e ansiedade senón tamén situacións de perigo (caídas, accidentes de tráfico, etc.). A desorientación dos maiores supón tamén unha fonte de preocupación para os seus coidadores informais: familiares e amigos.

No traballo realizado polo grupo GBT da UPM, defínense para cada usuario unhas zonas de seguridade ao redor dunha serie de puntos xeográficos denominados hotspot que poden facer referencia ao domicilio ou lugares habituais da persoa con MCI. Estas zonas indican áreas onde esta persoa desenvolve normalmente a súa vida diaria diferenciándose das zonas potencialmente descoñecidas onde podería ocorrer unha situación de desorientación espacial.

Redes intelixentes de comunicación

Utilizando a información de localización que ofrece o servizo de presenza pódese determinar en que área de seguridade se atopa a persoa maior así como o seu contexto, para comunicar á persoa maior cos seus contactos a través do smartphone.

O servizo de localización utiliza unha nova tecnoloxía de redes intelixentes de comunicación, denominada IP Multimedia Subsystem (IMS), deseñada principalmente para os operadores móbiles. As redes IMS ofrecen servizos elementais que poden ser reutilizados por calquera aplicación instalada nun smartphone.

En concreto, o servizo elemental de presenza permite enviar información dinámica dun determinado usuario "x" -por exemplo, localización- a outros usuarios ou sistemas subscritos ao servizo. Ademais, o servizo de presenza pode almacenar información estática mediante un perfil de cada un dos usuarios rexistrados.

Este traballo é outro exemplo de como as tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC) están a converterse en ferramentas fundamentais para o apoio a persoas maiores. Os smartphones e os seus sensores integrados son unha fonte de datos do usuario e o seu contexto.

De maneira particular a información de localización é unha peza fundamental do contexto do usuario para ofrecerlle aplicacións baseadas na súa posición xeográfica. O servizo de localización desenvolvido permite ás persoas con MCI vivir con máis independencia, preservando a súa autonomía e autoestima; e aos seus coidadores permítelles xestionar situacións de desorientación espacial reducindo a tensión e a ansiedade que estas lles ocasionan.