O sector do mecenado científico en España ten un longo camiño por percorrer, sobre todo se se compara co que ocorre en países coma o Reino Unido e EE UU onde este tipo de iniciativas teñen gran raigame.

Segundo explica a Sinc Daniel Oliver, presidente da Asociación Española de Crowdfunding (AEC), en España "aínda hai moi poucas plataformas dedicadas exclusivamente ao financiamento cidadán de proxectos científicos. É un sector que está aínda en cueiros".

Oliver cita algunhas destas iniciativas como ILoveScience, Vorticex, Safari Crowdfunding  ou Funds for Research. "En xeral -agrega- as plataformas españolas traballan co modelo de recompensa", é dicir, os doantes reciben retribucións en forma de fotografías, camisetas, gorras, excursións, etc., a cambio das súas achegas.

Con todo, no caso de Safari Crowdfunding, por exemplo, "utilizan un modelo mixto de recompensa e investimento ou equity: aquel que financia iniciativas empresariais a cambio de accións ou outros beneficios futuros", indica este directivo.

Oliver tamén está á fronte dun proxecto que opera no ámbito de crowdfunding de equity, chamado iproteos, que logrou recadar 80.000 euros desde o seu lanzamento en febreiro para proxectos de biotecnoloxía.

Nunha enquisa, publicada pola AEC, indícase que o total das plataformas españolas recadaron uns 19 millóns de euros en 2013, aínda que non se concreta a que sectores foron a parar. Até o momento, o crowdfunding de investimento é o que máis diñeiro está a conseguir, segundo esta asociación.

Neste panorama, a Fundación Española de Ciencia e Tecnoloxía (Fecyt) lanzou Precipita, a primeira plataforma de crowdfunding para proxectos científicos de carácter público en España.

Captación de fondos privados

A secretaria de Estado de I+D+i, Carmen Vela, sinalou a Sinc que o o obxectivo principal desta iniciativa "é abrir outra porta ao financiamento privado da ciencia". Na súa opinión, "hai que favorecer a captación de fondos privados a través de doazóns e mecenado, como ocorre noutros países como Estados Unidos, Reino Unido ou Italia, onde as cantidades que se conseguen por esta vía son bastante importantes".

Vela recoñece que non vai ser fácil, xa que está todo por facer. "A ciencia española conta con axudas dalgunhas grandes empresas e fundacións. Con todo, o micromecenazgo non está implantado, e dalgunha maneira hai que empezar. Debemos cambiar a mentalidade respecto da I+D+I en moitos sentidos, e leste é un deles", destaca.

Pola súa banda, José Ignacio Fernández Vera, director xeral de Fecyt, cre que o papel de Precipita non só é lograr financiamento colectivo para proxectos científicos, senón que "tamén funcionará como punto de encontro entre os científicos e a sociedade".

Segundo o responsable, a función de Precipita vai enlazar moi ben co labor de Fecyt, cuxa misión é achegar a ciencia e o traballo dos investigadores á sociedade.

Achegamento da ciencia á sociedade

Fernández Vera amósase convencido de que esta plataforma de crowdfunding achegará maior visibilidade á ciencia entre a cidadanía. "Para os científicos e centros de investigación será unha excelente oportunidade de mostrar á sociedade o que se fai nos seus laboratorios e que resultados e beneficios concretos achega a ciencia á vida cotiá", subliña.

Respecto ao funcionamento da nova plataforma, o director sinala que se quixo que sexa "o máis sinxelo e transparente para os cidadáns".

"Os científicos -engade- poderán subir as súas iniciativas, que estarán visibles na web de Precipita 90 días. Cada proxecto poderá solicitar 25.000 euros como máximo e debe establecer un obxectivo mínimo de financiamento. Se non se chega ao mínimo, devolverase o diñeiro ao doante".

Ademais, os investigadores poderán establecer recompensas tanxibles ás achegas (un obxecto, unha publicación, etc.) ou intanxibles, como visitas ao centro de investigación, invitación a conferencias". Anualmente publicaranse uns 45 proxectos, o que, segundo Fernández Vera, "permitirá facer un seguimento e un apoio personalizado".

Na web de Precipita quíxose presentar cada proxecto de forma concisa e esquemática e tratara de responder a tódalas preguntas e dúbidas que lles poidan xurdir aos cidadáns, subliña.

Até agora, hai doce proxectos publicados na plataforma e dez en carteira cos que se está empezando a traballar. As áreas ás que pertencen son: medicamento, bioloxía, agricultura, ciencias da terra, física, química, matemáticas, computación e espazo.

Non substitúe ao financiamento público

Entre estas iniciativas, destaca un método de diagnóstico precoz do VIH en bebés, un sistema de detección do cancro cerebral máis común e daniño, liderado por Jorge Martínez-Torrecuadra do Centro Nacional de investigacións Oncolóxicas (CNIO), e un videoxogo para estimulación cognitiva.

O director xeral de Fecyt quere deixar claro que a nova plataforma non pretende substituír o financiamento público de proxectos de investigación. "Sería ridículo, calquera investigador rirá se cremos que con recadacións de 25.000 euros como máximo se poden substituír os fondos públicos".

Precipita -agrega- "é unha ferramenta, unha xanela para que os cidadáns se asomen aos proxectos de investigación que, de feito, están xa financiados con diñeiro público. Ofrece á sociedade unha oportunidade de coñecelos e participar activamente neles. Se o modelo de apoio cidadán é bo para todo tipo de proxectos, por que non para a ciencia?".

Un sector en ebulición

O sector do crowdfunding está en plena ebulición. A plataforma máis exitosa na actualidade no mundo é Kickstarter. Os seus ámbitos de actuación son tan variados como financiamento de películas, deseño de moda ou fotografía, tamén conta cun apartado dedicado a desenvolvementos tecnolóxicos. A este último segmento pertence o proxecto de desenvolvemento dunhas lentes con auriculares de inmersión de realidade virtual para videoxogos por parte de Occulus VR, unha firma que foi adquirida este ano por Facebook. Occulus VR obtivo un financiamento de 1,4 millóns de de euros de fondos recadados a través deste sitio de crowdfunding.

Outra das iniciativas máis soadas desta plataforma, foi a recadación de preto dun millón de euros para a empresa Planetary Resources, que planea desenvolver e lanzar ao espazo ARKYD 100, o primeiro telescopio de acceso público.

Entre as plataformas dedicadas a financiar exclusivamente proxectos científicos, Daniel Oliver, presidente da AEC, destaca experiment, que conta co apoio de Bill Gates, o multimillonario fundador de Microsoft e mecenas de múltiples proxectos de investigación médica.