Máis do 34 por cento dos estudantes dos colexios españois coñeceron o 'ciberbullying' de preto, xa sexa como agresores, como vítimas ou como espectadores do acoso por Internet a algún compañeiro, segundo explicou o ex defensor do menor da Comunidade de Madrid e autor da nova guía 'Ciberbullying. Previr e actuar', presentada este martes no Colexio Oficial de Psicólogos de Madrid, José Antonio Luengo.

A nova guía recibiu o respaldo do colexio profesional e da Fundación Atresmedia cuxo decano, Fernando Chacón, e directora xeral, Carmen Bieger, respectivamente, acompañaron ao autor durante a presentación e incidiron na importancia de levar a cabo un traballo conxunto por parte da sociedade e dos profesionais da educación e da psicoloxía para solucionar un problema que non se soluciona só con pastillas", segundo subliñou Chacón.

O novo documento, que pretende "actualizar" a guía presentada o ano pasado para combater o 'ciberbullyng' nos centros escolares coas experiencias solicitadas dende entón e os cambios producidos nun ámbito dixital "que cada vez cambia máis rápido". Tamén pretende ofrecer as pautas para detectar casos en que se estea a producir unha situación de acoso por Internet e os distintos itinerarios de actuación que se deben poñer en marcha, segundo explicou Longo.

Durante a presentación da nova guía, presentouse tamén a iniciativa Alumnos Axudantes en TIC, mediante a que estudantes adolescentes de centros escolares da Comunidade de Madrid se formaron para transmitir a alumnos de cursos inferiores a importancia de controlar o que se di dun mesmo en Internet e as redes sociais e, por outra parte, de "respectarse a un mesmo e aos demais", segundo explicou Estrella, unha das alumnas participantes no proxecto.

Neste sentido, Luengo destacou como unha das claves para combater o problema "na súa raíz" poder contar coa colaboración e a sensibilización dos demais alumnos no momento en que se produce unha situación de acoso ou agresión por Internet entre compañeiros.

"O maior problema que existe co maltrato é, fundamentalmente, o silencio dos observadores. Se os que están ao lado se posicionan e dan un paso á fronte o problema remataríase de raíz. Aí é onde hai que traballar, facerlles ver que teñen un papel," asegurou. 

ADOLESCENTES HIPERCONECTADOS DENDE LA INFANCIA

O psicólogo educativo recordou tamén que o fenómeno do 'ciberbullying' se produce nun marco no que os adolescentes non soamente dispoñen das ferramentas dixitais senón que se encontran nun estado de "hiperconexión".

"Estar conectado en todo momento e lugar converteuse case nunha relixión, non só para os adolescentes, tamén para os adultos", explicou o autor da guía, que sinalou que no caso dos menores con frecuencia aproveitan esta conexión para refuxiarse nos seus cuartos e abrirse ao mundo dende aí. "O cuarto para os mozos é o espazo onde o teñen todo e estar fóra suponlles unha dor e unha desconexión cognitiva".

Neste sentido, destacou que o risco que entraña esta situación, "vai moito máis alá" do 'ciberbullying' en tanto que a miúdo produce "fracturas" na súa intimidade e lles expón a sufrir outros ataques como o 'grooming' (acoso sexual por parte de adultos) ou a acceder a contidos inapropiados, por excesivamente violentos, sexuais ou por difundir condutas alimenticias "enfermizas", entre outros perigos.

Aínda así, incidiu en que a educación por parte dos responsables dos menores non pode ir dirixida a ensinarlles como se deben usar as TIC ("por que a miúdo o saben mellor que ninguén") senón que ha de incidir de forma esencial na formación en valores. "O problema non son os dispositivos senón os valores, que se aplican tamén aos dispositivos," subliñou.

Neste sentido, reivindicou tamén o papel dos pais no labor de "amoblar a cabeza" dos menores de modo que "cando veñan os riscos e os ataques, se teñen a cabeza ben amoblada poderán resistilos. 

Coa irrupción de avances nas TIC "os adolescentes entraron na tecnoloxía como un elefante nunha cacharraría e os adultos miraron cara a outro lado", explicou Luengo, que incidiu na importancia de comezar a sensibilización e educación para a "cidadanía dixital" dende a educación primaria.

Para iso, destacou, por un lado, o traballo dos "alumnos mediadores" que desenvolveron un traballo de ensino "de igual a igual" cos estudantes do seu centro en cursos menores para achegarlles a súa experiencia e consellos, conciencialos sobre a importancia da intimidade e o respecto na rede e resolver as súas dúbidas.

Tamén incidiu na importancia de que os centros, educadores, estudantes, psicólogos e os axentes implicados no proceso de formación dos menores, "creen redes" de colaboración e intercambio de coñecementos na loita contra o acoso na rede.

Ademais, mostrouse confiado en que a guía será unha ferramenta eficaz para pais, educadores, centros escolares e para os propios compañeiros de clase para identificar e diagnosticar casos de 'cyberbulllyng' e poñer en marcha todos os mecanismos necesarios para atallar canto antes a situación.