A investigadora da Escola Politécnica Superior da Universidade de Burgos Esther Baños García desenvolveu, no marco da súa tese doutoral, unha aplicación multimedia dirixida a discapacitados intelectuais que contribúe a mellorar a súa autonomía dentro do fogar. A ferramenta baséase nun vídeo interactivo dunha casa real pola que os usuarios poden navegar e realizar actividades relacionadas coa seguridade e a orde.

Como detalla a DiCYT Esther Baños García, quen contou como titores cos profesores Fernando Lezcano Barbero e Juan Alfredo Jiménez Eguizábal, na literatura existían algúns desenvolvementos similares para persoas con discapacidade intelectual pero estaban destinados ao apoio de nenos en idade escolar e á mellora de competencias laborais en adultos. "Nós levabamos algún tempo traballando con estas ferramentas multimedia para mellorar as capacidades dos nosos alumnos e vimos, en colaboración co Departamento de Educación, que as vantaxes que levan consigo podiamos aplicalas para axudar a máis xente.

Estudamos onde había unha maior ausencia de ferramentas deste tipo e de aí xurdiu a idea de axudar a persoas con discapacidade intelectual e en concreto realizar un tour virtual por unha casa real", recorda.

A aplicación, dirixida expresamente a mozos e adultos, está dispoñible en inglés e español e mostra unha serie de actividades relacionadas con puntos susceptibles de adestrar no relativo á seguridade e a orde dentro do fogar, principalmente na cociña e o baño.

"Queriamos desenvolver algo funcional real, que lles puidese vir ben á hora de desenvolverse no fogar de forma independente", engade a investigadora, quen exemplifica un dos exercicios. "Hai unha actividade relacionada co microondas na que se mostra ao usuario unha serie de utensilios que se utilizan habitualmente na cociña, e el ten que decidir cales se poden meter no microondas e cales non. Así, cando se intenta introducir un obxecto de metal, a aplicación emite unha alarma mentres que se se trata dun utensilio de cristal ou porcelana, aparece un sinal de aprobación e te deixa metelo. Outras actividades, agrega, están relacionadas co uso do forno ou dos cubertos. 

Evaluación en España e Irlanda

Na avaliación da aplicación participaron usuarios e profesionais de diversos centros como o Centro Ocupacional El Cid de Burgos, o Centro de Formación El Arca de Salamanca, o National Institute for Intellectual Disability (NIID) do Trinity College of Dublín, e o centro ocupacional Brothers of Charity de Limerick. Isto permitiu, por exemplo, incluír novas actividades na aplicación referidas a utensilios que, se ben en España o seu uso non é frecuente, si o é no ámbito anglosaxón como o caso dos fervedoiros.

Respecto á acollida da iniciativa, Esther Baños apunta que foi "moi boa". Encántalles manexar as TIC e foron moi receptivos e críticos. A experiencia foi moi gratificante porque dentro da aula de informática non hai diferenzas entre os usuarios cos que probamos a aplicación en España e Irlanda, nin de contextos nin de sistemas educativos, se iguala moito e creo que é un punto importante para sacar partido a este tipo de recursos. Ademais temos visto que a aplicación é bastante flexible, é válida para diferentes niveis de minusvalidez", subliña. Así mesmo, aos profesores e educadores "tamén lles veñen moi ben estas ferramentas porque poden axudarlles no seu labor diario".

A tese doutoral, que se levou a cabo nos últimos catro anos, incluíu unha primeira proba piloto que serviu como basee para o desenvolvemento da aplicación. "É fundamental incorporar as persoas con discapacidade intelectual ao mundo das TIC, que son ferramentas moi motivadoras", conclúe a investigadora.