A empresa salmantina Aplifisa lidera un proxecto que pretende desenvolver nos próximos dous anos un robot rehabilitador para membros superiores. Mediante un control de forza e unha serie de sensores biométricos o sistema avaliará o exercicio que realiza o paciente e axudaralle na tarefa ou lle ofrecer lle unha resistencia para que teña que exercer un maior esforzo. Todo iso realizarase en ambientes virtuais e está pensado principalmente para pacientes neurolóxicos.

"Se nun proceso de rehabilitación un paciente ten que mover o brazo cunha manivela, na actualidade non hai métricas para avaliar o esforzo que está a facer nin os resultados", explica a DiCYT Luis González, de Aplifisa. Por iso, púxose en marcha o proxecto Anerbot, co que "pretendemos é desenvolver un sistema orientado a neurorrehabilitación que introduce un control que permita ofrecer resistencia ao paciente en función das súas necesidades".

Unha serie de sensores medirán en cada momento a forza que emprega o paciente no exercicio rehabilitación. Ademais, o sistema incorpora sensores fisiolóxicos no propio paciente. Así, pódese controlar 'on line' o pulso, o ritmo cardíaco, a presión arterial ou a sudación, todo o que os expertos consideran útil para medir o esforzo. Isto permite desenvolver unhas terapias de rehabilitación adaptadas plenamente ao paciente.

Ademais, vaise conseguir algo moi importante para os profesionais da rehabilitación: implantar métricas nun sistema de rehabilitación que sirvan para analizar os seus resultados. " Mediante o sensor de forza e os sensores fisiolóxicos temos o control do estado do paciente e do avance da rehabilitación, así que os expertos van avaliar os resultados dende un punto de vista científico", comenta Luis González.
En principio, dous tipos de pacientes son os potenciais beneficiarios: os neurolóxicos, que teñen unha lesión derivada de traumatismos ou ictus; e os pacientes que perderon capacidades cognitivas, como os que sofren demencias ou alhzéimer. 

O proxecto finalizará en novembro de 2015 e ten un presuposto de 1.600.000 euros, financiado en parte polo Centro para o Desenvolvemento Industrial (CDTI) e por dúas empresas, unha dedicada á rehabilitación de discapacitados psíquicos, IDES, e outra de robótica, IDECAL.

Antecedente de Cartif

Anerbot ten o seu antecedente en Physiobot, unha tecnoloxía pensada para a rehabilitación de membros superiores que consiste nunha plataforma móbil de dous eixes que permite desprazarse nun plano e que foi desenvolvida polo centro tecnolóxico Cartif, que tamén colabora neste proxecto. Non obstante, o novo robot será moito máis avanzado.

Neste momento, estase a realizar o deseño das terapias e o sensor de forza. Aproximadamente en febreiro ou marzo de 2014 poderían empezar as probas preclínicas, con pacientes sans. En torno a medio ano despois poderíase probar con pacientes reais grazas á colaboración do Centro Hospitalario Benito Menni de Valladolid e entón haberá que avalialo con terapias concretas e establecer as métricas máis axeitadas. Ao finalizar o proxecto, dentro de dous anos, o obxectivo é ter un prototipo no mercado.

Outras aplicacións

Aínda que o primeiro obxectivo deste desenvolvemento tecnolóxico será a rehabilitación, o seu futuro pode ser moito máis amplo. Pensamos que é un sistema que, aínda que está deseñado para ámbitos hospitalarios e de rehabilitación, no futuro pode ter un oco para o adestramento de deportistas de elite, xa que se determina canto esforzo se realiza.