O proxecto Cenit Rehabilita (Tecnoloxías Disruptivas para a Rehabilitación do Futuro) concluíu tras tres anos de traballo por parte dos seus 20 socios, empresas e centros de investigación especializados no desenvolvemento de novas tecnoloxías para a rehabilitación de pacientes. Entre eles están dous socios castelán leoneses, a empresa valisoletana Idecal e o centro tecnolóxico Cartif, que colaboraron, nunha das tarefas do proxecto centrada no desenvolvemento dun exoesqueleto (unha armazón mecánica que axuda ao usuario a moverse e realizar determinadas actividades) para a rehabilitación de membros superiores.

Como detalla a DiCYT Juan Carlos Fraile, responsable da División de Enxeñaría Biomédica de Cartif, este exoesqueleto está pensado para a rehabilitación de membros superiores de pacientes que sufriron algún tipo de accidente cerebrovascular (ACV) e que a consecuencia deste sofren problemas de mobilidade nos seus brazos.

Desenvolvemos un control háptico que, implantado no exoesqueleto, permítenos executar terapias de rehabilitación activas. En todo momento medimos a forza que o paciente exerce e proporcionámoslle aquela forza que el non pode facer para que, a través do exoesqueleto, poida completar a terapia axeitadamente", explica Fraile. Deste modo, o exoesqueleto incorpora diversos sensores capaces de medir a forza que o paciente realiza co seu membro superior durante a terapia, e lle proporciona asistencia de forma automática cando por si mesmo non é capaz de realizar o movemento que lle esixe tratamento. 

Seis áreas de actividade

O proxecto Rehabilita está enmarcado no subprograma de apoio a consorcios estratéxicos nacionais de investigación técnica (CÉNIT-L) e marcouse como obxectivo sentar as bases científicas e tecnolóxicas para a rehabilitación do século XXI. Deste modo, prevese que o sector sanitario español responda aos retos de sostibilidade e eficiencia aos que se enfrontan as sociedades europeas en xeral e a española en particular.

Este obxectivo estruturouse en seis áreas de actividade investigadora para o desenvolvemento de distintas tecnoloxías, metodoloxías, dispositivos e algoritmos para provocar esa ruptura tecnolóxica necesaria e superar as barreiras que impediron a penetración das tecnoloxías no ámbito da rehabilitación. Estas actividades foron o desenvolvemento de tecidos sensoactivos intelixentes, dispositivos intelixentes de monitorización de parámetros biomédicos e signos vitais, ámbitos virtuais interactivos dependentes do contexto, dispositivos biónicos híbridos con capacidades avanzadas de percepción e de acción e tecnoloxías de adaptación intelixente de terapias e aprendizaxe.

En diante, o proxecto evolucionará cara ao desenvolvemento de prototipos operativos que permitan abordar un proceso de pre-industrialización de distintas solucións innovadoras e rupturistas comerciables, segundo a información de GMV, empresa coordinadora do Cénit Rehabilita. 

Conclusións

O proxecto permitiu evidenciar un novo modo de realizar a práctica clínica de rehabilitación. Os investigadores consideran que as actividades rehabilitadoras se deben realizar en medio da actividade diaria, dun modo controlado, supervisado e obtendo resultados medibles. Así mesmo, prevén que a telemedicina se estenda aos procesos rehabilitadores, máis alá dunha supervisión de signos vitais, sobre a base da prescrición planificada de actividades que se poden ir personalizando e adaptando en función da evolución do paciente avaliada de forma medible.

Por outro lado, apuntan a que as actividades rehabilitadoras se realicen sen a presenza física dun terapeuta, mediante dispositivos tecnolóxicos de interacción que proporcionan a asistencia de modo virtual e cren confianza nos pacientes que as realizan, coma se se tratase dun ámbito con supervisión clínica directa (hospital, ximnasio ou centro terapéutico). Finalmente, que o coñecemento terapéutico xestionado a través dunha plataforma tecnolóxica poida ser compartido de forma eficiente entre profesionais, xerando un corpus doutrinal que sexa de axuda para a práctica clínica da rehabilitación.