Tecnoloxía móbil e wearables ao servizo das persoas maiores

Tres empresas galegas (Aldaba, DomusVi e Clínica Cobián) e a Universidade dá Coruña, a través do Centro de Investigación en Tecnoloxías da Información e as Comunicacións (CITIC) e o Instituto de Investigación Biomédica da Coruña (INIBIC), uníronse hai dous anos nun consorcio para desenvolver un modelo de medicina participativa con persoas maiores mediante o uso de tecnoloxías wearables, a través de pulseiras de medición de actividade física e soño, e unha aplicación personalizada que permite recoller de forma periódica as ocupacións e percepcións dos usuarios participantes na súa rutina diaria e no propio proxecto. 

 

Esta iniciativa [3] centrouse na mellora de tres problemas que preocupan á poboación maior: a prevención de caídas, o insomnio e a incontinencia urinaria. Para iso, desenvolvéronse solucións baseadas na posta en marcha de diferentes plans de intervención (actividade física, relaxación e/ou reentrenamiento do chan pélvico, e asesoramento ocupacional) con persoas maiores usuarias de centros residenciais de DomusVi [4] na Coruña, Oleiros e Carballo. Tamén se fixo uso de aplicacións a través de Internet que permiten o rexistro de información diaria ou semanal, e a integración de forma automática de datos que se rexistran en pulseiras de autocuantificación (actividade física e calidade de soño) co fin de mellorar o seu estado de saúde e calidade de vida.

 

O proxecto comezou en marzo de 2016 coa análise da estado da arte, o deseño e desenvolvemento tecnolóxico e a definición das diferentes intervencións (plans específicos de actividade física, relaxación, fisioterapia de chan pélvico e asesoramento ocupacional, e formación no uso de dispositivos tecnolóxicos). Durante o ano 2018, máis de 20 voluntarios, con idades comprendidas entre os 67 e os 90 anos, e unha idade media de 82 anos, participaron na posta en marcha do proxecto de forma experimental. 

 

Durante o primeiros seis meses das probas piloto implementouse un programa de intervención multifactorial, conformado por unha serie de intervencións non farmacolóxicas dirixidas a mellorar a saúde e a calidade de vida dos participantes: un programa específico de actividade física adaptado ás capacidades e necesidades de cada persoa, e especialmente dirixido á prevención das caídas; actividades de relaxación, destinadas a favorecer o descanso e soño; un programa específico de reentrenamiento de chan pélvico, para a mellora da continencia urinaria; un programa de asesoramento ocupacional específico para cada condición de saúde; ou o uso dunha aplicación tecnolóxica en portátiles ou tablet, para rexistrar as percepcións subxectivas e as ocupacións realizadas ao longo de cada semana. Antes da intervención, realizáronse unha serie de test e probas de avaliación (estandarizadas a nivel internacional) para establecer o estado inicial de saúde dos participantes. Trala intervención, levaron a cabo dúas fases de re-avaliación, unha aos seis meses, inmediatamente despois de finalizar a intervención, e outra de seguimento tres meses despois. 

 

Ao longo de todo o período, os usuarios foron autocuantificados mediante pulseiras de rexistro de actividade física e soño, que ofrecen datos obxectivos que poden ser contrastados coas percepcións subxectivas dos participantes, recollidas a través da aplicación web de rexistro semanal de ocupacións.

 

O seguimento dos participantes realizouse a través da plataforma ClepIO [5] onde, tanto os propios usuarios como familiares ou persoal clínico debidamente autorizados, poden acceder aos datos e informes xerados durante o proxecto.

 

Grazas a este proxecto, Aldaba [6] enriqueceu as prestacións de ClepIO, converténdoo no Rexistro Persoal de Saúde (PHR) máis completo do mercado. Á súa vez, os centros DomusVi poden incorporar un novo servizo aos seus clientes, que ofrece un conxunto de actividades, dispositivos tecnolóxicos e ferramentas de seguimento para a mellora da autonomía física, a calidade do soño e, sobre todo, as percepcións dos seus usuarios, entre outros aspectos, permitíndolles o acceso aos familiares debidamente autorizados. Así mesmo, a Clínica Cobián mellorou os protocolos de intervención na área de fisioterapia de chan pélvico, converténdose nun centro de referencia nesta especialidade.

 

Cunha participación de ata 25 usuarios, aplicáronse un total de nove test e escalas de valoración, obtendo máis de 300 avaliacións, e completouse o rexistro semanal das ocupacións e percepcións de cada participante composto por 15 preguntas, xerándose máis de 5.500 respostas. En relación ao uso de tecnoloxías wearables, obtivéronse máis de 2 millóns de datos que, nunha segunda fase do proxecto, permitirán definir perfís de usuarios e predicir cambios significativos de comportamento aplicando técnicas de intelixencia artificial. Para que estes datos se poidan utilizar en futuras investigacións, farase accesible un extracto dos mesmos de maneira anónima a través do módulo opendata, seguindo as especificacións establecidas pola Unión Europea na súa filosofía de Ciencia Aberta.

 

En Galicia, DomusVi conta con 4.631 prazas para persoas maiores nun total de 28 residencias en funcionamento; oferta que será ampliada cando estean finalizadas senllas instalacións en construción no centro de Vigo e de Pontevedra. Ademais, é concesionaria do servizo de axuda a domicilio de Santiago de Compostela e dos centros sociocomunitarios do Concello de Narón. Tamén xestiona o centro de atención á Discapacidade en Bóveda con 150 prazas.

 

O pasado ano a compañía realizou un investimento de case 90,5 millóns de euros en Galicia (Informe de actividades e memoria de responsabilidade social).