'É imprescindible involucrar ás persoas no desenvolvemento de solucións'

Entrevista a Carlos Capataz, director de servizos tecnolóxicos dixitais da Cruz Vermella Española

Pregunta.- Que inconvenientes ou desvantaxes diría que expuña a teleasistencia máis tradicional? Como foi cambiando a asistencia domiciliaria que ofrecen desde Cruz Vermella e como é hoxe?

Resposta.- A teleasistencia, en calquera das súas modalidades, é un servizo con amplas e moi positivas prestacións. Con todo, se tivésemos que falar de "inconvenientes" centraríame en dous puntos: por unha banda o servizo, na maioría das súas formas, é "reactivo", é dicir, é necesario que a persoa usuaria pulse para que se saiba se lle pasa ou necesita algo; doutra banda, o concepto tecnolóxico sobre a que se soporta é o mesmo que nas súas orixes e entendendo que é a nosa aliada para desenvolver solucións que melloren a vida das persoas, debe estar integrada, estética e funcionalmente, no seu día a día e ser inclusiva e accesible. Con respecto a como cambiou o servizo que ofrece Cruz Vermella desde hai máis de 29 anos, a nosa experiencia no coidado das persoas, non só neste campo, senón na sociedade en xeral, permítenos prestar servizos nos que a tecnoloxía é un gran aliado sen esquecer que traballamos con e para persoas e por iso o compoñente humano e a proximidade deben estar sempre presentes. Traballamos para ofrecer solucións e servizos non só para as persoas maiores, nas que poñemos especial foco, senón para calquera que desexe vivir con tranquilidade, seguridade e autonomía independentemente da súa idade: persoas con enfermidade crónica, persoas convalecentes, persoas con diversidade funcional, mulleres embazadas, adolescentes, persoas que realizan actividades deportivas en zonas non urbanas, etcétera.

P.- Coa aparición da teleasistencia móbil, hai 12 anos, márcase un novo punto de inflexión na atención aos colectivos máis vulnerables. Esta tecnoloxía tamén se transformou. Cal foi a súa evolución ata a actualidade?

R.- Cruz Vermella puxo en marcha a teleasistencia móbil para protexer ás mulleres vítimas de violencia de xénero en 2005 e en 2006 o servizo "Lope" (localizador de persoas), encamiñado a apoiar e axudar aos familiares e coidadores e coidadoras de persoas con deterioración cognitiva. Hoxe xa é un servizo plenamente estendido que mesmo axudamos a implementar noutros países baseándose na nosa tecnoloxía. En 2011, lanzamos a teleasistencia móbil para persoas maiores, e en 2012, o proxecto de videoatención que permite, mediante sesións guiadas a través de audio e vídeo, a estimulación cognitiva para previr a deterioración. "Enred@te", a rede de comunicación entre persoas maiores para previr a soidade comezou a súa andaina en 2015 e en 2016 desenvolvemos a "teleasistencia móbil accesible" para persoas con diversidade auditiva, física ou visual, sendo a única Institución que ofrece este servizo neste momento, mediante unha tecnoloxía que obtivo unha certificación de accesibilidade. Actualmente seguimos traballando na procura de solucións que permitan ás persoas continuar na súa contorna e mellorar a súa calidade de vida.

P.- Recentemente puxeron en marcha un novo servizo, "Cóidate+", que se centra fundamentalmente en dous eixos: autocoidado e seguridade. Que vantaxes ofrece este recurso a familiares e usuarios?

R.- "Cóidate+" é un servizo que fomenta o autocoidado mediante o seguimento da tensión e o peso, así como a seguridade ao analizar o modelo de vida da persoa usuaria en función das súas rutinas domésticas diarias permitindo a detección de situacións de risco ou perigo que poidan producirse no fogar e tamén fóra, en caso de incluír o servizo móbil. O sistema está configurado para que proactivamente, é dicir sen ter que pulsar ningún botón, avise ao Centro de Operacións de Cruz Vermella as 24 horas, os 365 días, para que verifique o que ocorre e facilitar unha resposta e intervención inmediata ante calquera necesidade ou eventualidade. A vantaxe que ofrece, tanto para as persoas usuarias como para os seus familiares, é incrementar a súa tranquilidade e seguridade grazas á proactividade que ofrece, ao non ser necesario pulsar, e detectar e avisar ante situacións de risco, incluíndo a detección da deterioración cognitiva.

P.- Na súa aposta pola innovación, traballan de xeito conxunto con outras entidades. De que forma se enfrontan á temida fenda dixital para tentar combatela?

R.- Este é un punto que nos preocupa e estimúlanos aínda máis para que a tecnoloxía sexa a nosa aliada. A experiencia demostrounos que é imprescindible involucrar ás persoas, independentemente da súa idade, no desenvolvemento de solucións. Proxectos como "Videoatención", "Enred@te" e outros son exemplo diso. Sorprende a predisposición e ganas, en especial das persoas maiores, cara á aprendizaxe. Moitos deles non tiveron as oportunidades das que gozamos nós e ven con positividade non só aprender senón mellorar o seu día a día permanecendo no seu fogar e a comunicación cos seus familiares e especialmente cos seus netos.

P.- A Fundación de Tecnoloxías Sociais (Tecsos) naceu a través do impulso conxunto da Cruz Vermella Española e a Fundación Vodafone España, baixo que obxectivos se puxo en marcha a entidade?

R.- A vocación coa que Cruz Vermella Española xunto coa Fundación Vodafone apostan pola creación da Fundación de Tecnoloxías Sociais (Tecsos) é a de impulsar a aplicación das novas tecnoloxías no ámbito social innovando, evolucionando e creando novos modelos de atención que poidan converterse en modelos de referencia encamiñados á accesibilidade universal.

P.- En concreto, en que consiste o proxecto Orientatech no que aúnan os seus esforzos estas entidades?

R.- O obxectivo é dar a coñecer dunha forma rigorosa, imparcial e cunha linguaxe próxima solucións TIC existentes que fomentan a autonomía persoal e o envellecemento activo a través da  plataforma "www.orientatech.es [3]". Trátase dun orientador de tecnoloxía social que ofrece filtros para atopar e comparar as solucións e produtos que mellor se adapten ás súas necesidades. A análise faina o equipo de enxeñeiros que o integra, quen verifica tecnicamente a solución ou produto, xunto cun grupo de persoas colaboradoras e usuarias da Cruz Vermella, que coñecen as necesidades das persoas ás que se dirixe. Xuntos realizan unha valoración técnica e social que se complementa con información práctica como vídeos, fotos e opinións doutros usuarios. O proxecto pretende converterse nun punto de encontro para todos os actores do sector a través do cal as persoas usuarias dispoñan dun medio para comparar as solucións existentes, compartindo a súa opinión; os fabricantes dar a coñecer, mellorar e adaptar a súa oferta e as Administracións públicas e profesionais do sector dispoñer dunha fonte para contrastar información.