Máis da metade dos menores de 18 anos experimenta problemas asociados ao uso e abuso dos smartphones

• Os móbiles encabezan a dependencia ás novas tecnoloxías, segundo un estudo do Instituto de Adiccións de Madrid Saúde e as universidades Rei Juan Carlos, Complutense e Francisco de Vitoria
   

O uso das TIC (Tecnoloxías da Información e a Comunicación) xeneralizouse en todo o mundo, achegando enormes beneficios, pero tamén algúns riscos importantes. O mal uso destes dispositivos e aplicacións relaciónase con problemas de saúde mental e fallos de comportamento en actividades da vida diaria.

O estudo publicado recentemente na revista científica 'Adiccións' ofrece resultados sobre estes problemas por primeira vez na poboación xeral. Os investigadores administraron diferentes cuestionarios en todos os grupos de idade e en distintas contornas xeográficas e culturais. En total, foron enquisadas 1.276 persoas de 80 países diferentes, todas elas residentes en España ou países hispanohablantes. "Os seres humanos foron asimilando a gran velocidade todos estes avances, sen ter tempo para facelo dunha forma racional. Algunhas poboacións son especialmente vulnerables, como os nenos e adolescentes, ou os adultos con problemas psicolóxicos", sinala Gloria Rojo, terapeuta ocupacional e investigadora da URJC.

Neste sentido, o estudo centrouse tamén na relación entre o abuso das TIC e os síntomas de tensións ou dificultades para realizar habilidades complexas, como o pensamento abstracto, a autoconciencia e a planificación (destrezas desenvolvidas na cortiza prefrontal do cerebro humano). "Os resultados mostran unha estreita relación entre problemas co uso de todos os dispositivos ou recursos explorados e síntomas de mal funcionamento prefrontal na vida diaria, risco de mala saúde mental e tensión percibida", engade Gloria Rojo.

Entre os principais datos que ofrece esta investigación destaca que un 57,5% dos enquisados menores de 18 anos presentan un uso problemático do móbil (un 7,9% de dependencia). A esta cifra séguenlle un 45,1% no uso problemático de Internet (8,6% de dependencia), un 39% na mensaxería instantánea (10,7%), un 25,3% en redes sociais (6,1%) e un 10,9% en videoxogos (1,9%).

Por mor destes resultados, a investigadora da URJC suxire que é necesario "reconsiderar a relación que os seres humanos establecen con estas tecnoloxías e as consecuencias que un mal uso pode carrexar". Ademais, a través dos sucesivos grupos de idade estes datos mantéñense bastante estables, sendo máis altos en estudantes universitarios.

Respecto das diferenzas por sexo, os homes obteñen puntuacións máis altas nas escalas de "Internet" e "videoxogos" e as mulleres máis en "móbil", "mensaxería instantánea" e "redes sociais". Os homes presentan tamén máis síntomas prefrontais en xeral e as mulleres en problemas de control emocional.

Para levar a cabo este traballo, o grupo de investigación CAD-4 contou coa participación anónima e voluntaria dos enquisados. O equipo está composto por científicos do Instituto de Adiccións de Madrid Saúde (Concello de Madrid), da Universidade Complutense de Madrid, a Universidade Francisco de Vitoria e a Universidade Rei Juan Carlos.

Uso doméstico de Internet e expansión dos smartphones

A aparición das TIC pódese describir a partir de dous fitos importantes: a dispoñibilidade de Internet nos fogares a finais do século XX e a aparición dos teléfonos móbiles intelixentes ou smartphones a mediados da década pasada. "A incorporación destas tecnoloxías e o desenvolvemento incesante de aplicacións permitiu levar nunha man unha enciclopedia, toda a música, comunicación inmediata con calquera lugar do mundo e infinidade de xogos, entre outras moitas cousas", subliña Gloria Rojo.

Co obxectivo de investigar e proporcionar atención psicolóxica a quen perdeu o control no uso de Internet ou os móbiles, o Plan Nacional sobre Drogas incorporou esta problemática entre as súas competencias. A investigadora da URJC valora positivamente esta acción e engade que "requírense políticas educativas que desenvolvan estratexias de control persoal desde temperás idades, posto que o uso das TIC iníciase cada vez máis pronto, cando os nenos nin sequera contan con capacidade cerebral para controlar o seu comportamento".