A UMH comeza a probar con humanos un sistema de visión artificial para cegos

• O grupo de Neuroenxeñería Biomédica empezou a traballar co obxectivo de testear unha neuroprótese visual baseada en microelectrodos

As imaxes que percibe o ser humano, a diferenza do que todos pensamos, xéranse na parte traseira do cerebro. No que os expertos denominan como a área occipital. Esta é unha das premisas que inspira a neuroprótese visual na que, desde fai algo máis dunha década, traballa o grupo de Neuroenxeñería Biomédica da Universidade Miguel Hernández (UMH), en colaboración coa Cátedra de Investigación Bidons Egara e un amplo abanico de universidades próximas e doutras partes do mundo, centros sanitarios e institucións, entre as que se atopa a ONCE, o Hospital IMED Elxe, a Unidade de Neuroloxía do "Hospital Vega Baja" de Orihuela, a Universidade de Alacante e a Universidade de Utah (Estados Unidos).

A tecnoloxía que están a configurar componse dunha lente cunha cámara encargada de captar o campo visual e de enviar toda esa información a unha diminuta matriz de microelectrodos instalada no córtex occipital. Alí procesaríase a información e xeraríase, no cerebro do individuo, unha imaxe pixelada coma se tratase dos gráficos dunha videoconsola antiga. Unha operación que, de resultar, permitiría á persoas con cegueira mellorar a súa mobilidade autónoma e, mesmo, capacidade de lectura de caracteres grandes.

Esta revolucionaria investigación, liderada polo director do grupo da UMH, Eduardo Fernández, só se experimentou con animais como ratos ou primates. Nos últimos dous anos recolléronse datos, mediantes probas, de pacientes aos que se lles ía a extirpar unha pequena parte desa área traseira do cerebro por mor dun agudo cadro de epilepsia ou dun tumor. Os devanditos ensaios efectuáronse na Clínica Ruber de Madrid e no Hospital Fundación Jiménez Díaz, tamén da capital.

O feito de que se realizasen estes estudos en persoas con este tipo de patoloxías debíase a que xa, de seu, tiñan que ser sometidos a unha intervención cirúrxica e iso xustificaba este tipo de experimentacións. «Tras os exitosos resultados que obtivemos ao longo de todos estes anos, xa podemos desenvolver, con riscos mínimos, estes experimentos en persoas invidentes, o que supón un gran avance para esta iniciativa neurolóxica. Estamos a redactar o proxecto para, en pouco máis dun ano, comezar a traballar con humanos no Hospital IMED de Elxe. O primeiro que temos que facer é atopar aos voluntarios adecuados para este tipo de ensaios clínicos. Xa non estamos a falar de experimentacións indirectas senón totalmente orientadas á nosa liña de investigación», argumenta Eduardo Fernández, catedrático de Bioloxía Celular da UMH.

As probas que levaron a cabo cos pacientes dos centros Ruber e Jiménez Díaz consistían en estimular, a través de descargas de microelectrodos, diferentes zonas occipitais e rexistrar como, con baixa luminosidade, eran capaces de albiscar algún tipo de luz ou de sombra. Con todo, estes ensaios estaban máis relacionados con medir as capacidades dos seus cerebros, para as intervencións cirúrxicas ás que ían ser sometidos, e non tanto a resolver as incógnitas desta investigación da UMH. «Nos testeos do IMED instalaremos estas matrices de microelectrodos a invidentes e analizaremos que chegan a ver no interior do seu cerebro», manifesta Fernández. Un tipo de experimentación que xa levaron a cabo con monos, aos que lles ensinaban que bebesen zume cada vez que percibían unha imaxe. «O bo dos humanos é que che din, con palabras, o que vai captando o seu cerebro en cada momento», advirte o científico.

Cos resultados que consigan obterán «unha enorme información de fronte ao seguinte gran reto, que é saber como traducir a imaxe que recolle a cámara en impulsos eléctricos para que esta pequena matriz de microelectrodos, parecida ao chip dun computador, sexa capaz de compoñer unha imaxe con sentido».