Un interface permite comunicarse a persoas con síndrome de enclaustramento total

• Aos pacientes que sofren de parálise completa, pero con preservación da conciencia, a cognición e os movementos dos ollos e o parpadeo son clasifícados co síndrome de enclaustramento. Se perden tamén os movementos dos ollos, o trastorno pasa a denominarse como síndrome de enclaustramento total.

Unha interface cerebro-ordenador que descifra os pensamentos das persoas que son incapaces de comunicarse podería revolucionar as vidas daqueles que viven coa síndrome de enclaustramento, segundo un novo documento publicado este martes en 'PLOS Biology'. En contra das expectativas, os participantes no estudo dixeron sentirse "felices", a pesar da súa enfermidade.

Aos pacientes que sofren de parálise completa, pero con preservación da conciencia, a cognición e os movementos dos ollos e o parpadeo son clasifícados co síndrome de enclaustramento. Se perden tamén os movementos dos ollos, o trastorno pasa a denominarse como síndrome de enclaustramento total.

Neste traballo, realizado por un equipo multinacional, dirixido polo profesor Niels Birbaumer, do 'Wyss Center for Bio and Neuroengineering', en Xenebra, Suíza, os pacientes con síndrome de enclaustramento completo puideron responder "si" ou "non" ás preguntas faladas, pensando as respostas. Unha interface cerebro-ordenador non invasiva detectou as súas respostas medindo os cambios nos niveis de osíxeno en sangue no cerebro.

Os resultados anulan as teorías anteriores que postulaban que as persoas con síndrome de enclaustramiento completo carecen de pensamento dirixido ás metas necesarias para usar unha interface cerebro-ordenador e, por tanto, son incapaces de comunicarse.

Realizáronse extensas investigacións en catro pacientes con esclerose lateral amiotrófica, tamén coñecida como enfermidade de Lou Gehrig, unha patoloxía progresiva das neuronas motoras que conduce á destrución completa da parte do sistema nervioso responsable do movemento.

Os investigadores fixéronlles preguntas persoais con respostas coñecidas e preguntas abertas que necesitaban respostas de "si" ou "non", como: "¿O nome do seu esposo é Joachim?" e "¿Es feliz?". Desta forma, atoparon que as preguntas suscitaban respostas correctas no 70 por cento dos ensaios.

Felicidade, un estado común nos pacientes analizados

O profesor Birbaumer explica: "Os sorprendentes resultados anularon a miña propia teoría de que as persoas con síndrome de enclaustramento completo non son capaces de comunicarse. Atopámonos que os catro pacientes que analizamos puideron responder as preguntas persoais que lles fixemos, utilizando só os seus pensamentos. Se podemos replicar este estudo en máis pacientes, creo que poderiamos restaurar a comunicación útil nos estados de enclaustramento total para as persoas con enfermidades das neuronas motoras".

A pregunta "¿Es feliz?" levou a unha resposta consistente de "si" por parte das catro persoas, repetida ao longo de semanas de cuestionarios. "Ao principio, sorprendéronnos as respostas positivas cando preguntamos aos catro pacientes totalmente enclaustrados acerca da súa calidade de vida. Os catro aceptaran a ventilación artificial para manterse con vida, cando a respiración se volveu imposible; o que supón, dalgunha forma, que elixiran vivir", subliña o profesor Birbaumer.

"O que observamos foi que a condición de que recibisen un coidado satisfactorio no fogar, sentían que a súa calidade de vida era aceptable. Por iso, se puidésemos facer esta técnica amplamente dispoñible clinicamente, podería ter un enorme impacto na vida cotiá das persoas con síndrome de enclaustramento total", expón este investigador. Nun caso, unha familia solicitou que os científicos lle preguntasen a un dos participantes se estaría de acordo en que a súa filla casase co seu noivo 'Mario'. A resposta foi "non" en nove de cada dez veces que se lle expuxo.

O profesor John Donoghue, director do Wyss Center, sinala: "Restaurar a comunicación para os pacientes con síndrome de enclaustramiento total é un primeiro paso crucial no reto de recuperar o movemento. O Wyss Center planea basearse nos resultados deste traballo para desenvolver tecnoloxía clinicamente útil que estará dispoñible para as persoas con parálise resultante da ELA, accidente cerebrovascular ou lesión da medula espinal. A tecnoloxía usada no estudo tamén ten aplicacións máis amplas que cremos que poderían desenvolverse máis para tratar e controlar ás persoas cunha ampla gama de trastornos neurolóxicos".

A interface cerebro-ordenador do estudo utilizou espectroscopia do infravermello próximo combinada con electroencefalografía (EEG) para medir a osixenación do sangue e a actividade eléctrica no cerebro. Mentres que outras interfaces cerebro-ordenador permitiron previamente que algúns pacientes paralizados se comunicaran, a espectroscopia do infravermello próximo é, ata agora, o único enfoque exitoso para restablecer a comunicación con pacientes que sofren de síndrome de enclaustramento total.