SONRÍE, novo software para a rehabilitación orofacial de nenos con parálise cerebral

SONRÍE (Sistema de terapia baseado en KiNect para nenos con parálise cerebral) é un software de terapia para nenos con parálise cerebral que foi desenvolvido por un equipo de investigadoras da Universidade Politécnica de Madrid (UPM) e da Universidade Rei Juan Carlos (URJC).

Coa axuda do sensor comercial Kinect 360 (usado nos videoxogos para interactuar sen contacto físico coa consola), as desenvolvedoras crearon unha serie de xogos para detectar distintos xestos faciais -soplido, subida de cellas, bico e sorriso- de forma que se logre, en primeiro lugar, unha maior precisión na detección e, posteriormente, unha mellora terapéutica nos movementos do rostro e na expresión facial.

A parálise cerebral é unha afección encefálica que se caracteriza primordialmente por un trastorno persistente, pero non invariable, do ton, a postura e o movemento. Esta afección, que aparece na primeira infancia, é unha lesión non evolutiva do encéfalo que produce unha enorme influencia na correcta maduración neurolóxica do suxeito afectado.

As diferentes afectacións que sofren os nenos con parálise cerebral fan difícil, ou en ocasións imposible, a realización de múltiples actividades cotiás como vestirse, asearse, comer, ir ao colexio ou mesmo camiñar ou falar. Con obxecto de que os nenos que a sofren poidan falar, xesticular e mesmo alimentarse correctamente é de enorme importancia que realicen exercicios de rehabilitación facial que lles permitan mellorar a correcta execución de diversos movementos do rostro.

O medicamento e os tratamentos de rehabilitación están a utilizar cada vez máis as novas tecnoloxías xa que permiten construír solucións máis atractivas para os pacientes que van beneficiarse delas. No caso dos nenos, as novas tecnoloxías permiten crear xogos intuitivos, estimulantes e terapéuticos.

Como indican as investigadoras que participaron no desenvolvemento do sistema (María Luisa Martín Ruiz e Estefanía Sampedro Sánchez da UPM, e Nuria Máximo Bocanegra e Laura Lúa Oliva da URJC), "o xogo é a ferramenta que utiliza o neno desde o seu nacemento, tanto para divertirse como para aprender, e xogar facilita o seu correcto desenvolvemento físico e neurolóxico". Por iso, o núcleo de SONRÍE son catro xogos pensados para ser realizados por nenos que padecen parálise cerebral.

Para o desenvolvemento do sistema SONRÍE empregouse o sensor Kinect 360, que é un dispositivo de captación fabricado pola empresa Microsoft cuxo obxectivo inicial era permitir xogar coa súa videoconsola Xbox 360 sen a necesidade de utilizar ningún mando mediante unha interfaz natural de usuario que recoñece xestos, comandos de voz, e o máis interesante, o corpo humano e puntos faciais.

Novas aprendizaxes e novos esquemas cerebrais

Os xestos faciais, que se estimularán mediante xogos en SONRÍE son catro: subida de ámbalas cellas, soplido, bico e sorriso. Os xogos desenvolvidos pretenden explorar primeiro e traballar despois os músculos encargados de cada un dos xestos sinalados, de forma que se logre unha mellora terapéutica nos movementos faciais realizados. A súa repetición fai que se produzan novas aprendizaxes e novos esquemas cerebrais de movemento. Ademais permite ao neno ser parte activa do proceso, o que contribúe a mellorar a súa autoestima e a súa satisfacción persoal.

Aínda que os xogos foron deseñados para nenos con parálise cerebral, SONRÍE poderíase adaptar a outros nenos con diferentes patoloxías que afectan o ton e control muscular, como é o caso dos nenos con síndrome de Down, síndrome de Moebius, ou distrofias, entre outros. Ademais, realizando modificacións na contorna virtual do sistema, este podería ser extrapolable tamén ao mundo do adulto.

Persoas con parálises faciais, esclerose lateral amiotrófica, traumatismos cranioencefálicos ou accidente cerebro vascular con afectación facial, poderían ser algunhas das patoloxías nas que se podería utilizar este sistema para mellorar a mobilidade da musculatura orofacial e contribuír a un mellor desempeño ocupacional, o que derivaría nun aumento da calidade de vida destas persoas e das súas familias. Unir tecnoloxía e saúde é o camiño a seguir no século no que vivimos.