As tecnoloxías adaptadas, aliadas da integración

O próximo 15 de xullo celébrase o Día Internacional das Tecnoloxías Apropiadas, unha data, que nos invita a reflexionar e a analizar o impacto das Novas Tecnoloxías na calidade de vida das persoas con discapacidade.

Neste contexto e por terceiro ano consecutivo, Agilent Technologies e a Fundación Adecco presentan o Informe Tecnoloxía e Discapacidade, unha análise que basea os seus resultados nunha enquisa realizada a 500 persoas entre 23 e 59 anos, con diferentes tipos de discapacidades.

Novamente, o informe bota unha importante dicotomía. Por unha parte, as Novas Tecnoloxías convertéronse en aliadas imprescindibles na mellora da calidade de vida e no acceso ao emprego das persoas con discapacidade, grazas ás tecnoloxías adaptadas. Non obstante, non pode obviarse que aínda se encontran con obstáculos e dificultades no uso e manexo das tecnoloxías tradicionais.

A Tecnoloxía, factor de integración

Durante os últimos anos, produciuse un importante avance na contratación de persoas con discapacidade, rexistrándose en 2013 un máximo histórico, con 69.648 contratos.

Neste incremento son moitos os factores que influíron: un cambio de mentalidade por parte das empresas propiciado por unha lexislación cada vez máis eficiente, pero tamén a irrupción de numerosas solucións e adaptacións tecnolóxicas que permiten que as persoas con discapacidade desempeñen o seu posto con normalidade e en igualdade de condicións. 

Referímonos, por exemplo, aos seguintes produtos:

• Para persoas con discapacidade física: mesas regulables en altura, teclados con cobertores ou teclas de gran tamaño, ratos virtuais ou ergonómicos, etc.


• Para persoas con discapacidade visual: pantallas de gran formato, lectores de pantalla para invidentes, impresoras de braile, magnificadores de pantalla ou lupas aumentativas, etc.


• Para persoas con discapacidade auditiva: intérpretes de lingua de signos, emisoras de frecuencia modulada, próteses auditivas, etc.

Do total de enquisados con emprego, máis da metade (52%) asegura que traballa grazas a estas adaptacións, que utiliza día a día no seu posto de traballo, na maioría dos casos combinadas con tecnolóxicas informáticas convencionais. Pola contra, existe un 48% que non utiliza este tipo de tecnoloxías no seu ámbito laboral, aínda que nalgúns casos si tecnoloxías convencionais.

Son as persoas con discapacidade sensorial as que máis empregan as tecnoloxías adaptadas no seu posto de traballo (72%), seguidas de lonxe das persoas con discapacidade física (50%) e as persoas con discapacidade intelectual/psíquica (10%).

Pero ademais de permitir o acceso ao emprego, as tecnoloxías adaptadas son aliadas imprescindibles na mellora da calidade de vida das persoas con discapacidade. Así, 7 de cada 10 enquisados declara que, en termos xerais, a tecnoloxía mellorou a súa calidade de vida. A continuación reflectimos algúns exemplos de respostas que demostran como as tecnoloxías influíron nun incremento da calidade de vida dos enquisados: 

• Grazas á invención do audiófono, podo escoitar.


• As Novas Tecnoloxías permítenme comunicarme moito mellor.


• Agora podo escribir no ordenador sen empregar as mans: só necesito a voz.


• Teño mobilidade e independencia para desprazarme, grazas ao meu vehículo adaptado.


• Podo acceder ao ocio grazas a subtítulos e audiófonos dixitais. Antes era imposible.


• Grazas ás Novas Tecnoloxías podo estar informada e comunicada co mundo exterior sen necesidade de desprazarme.


• Grazas á prótese que teño na columna, podo moverme sen dores.

A brecha dixital tamén afecta ás persoas con discapacidade

Aínda que o termo fenda dixital adoita identificarse con países subdesenvolvidos ou co cuarto mundo (bolsas de pobreza dentro dos países desenvolvidos), existen outros sectores da poboación que poden caer na exclusión social polas dificultades que teñen para integrarse na sociedade a través destas Novas Tecnoloxías. Referímonos, por exemplo, a persoas de idade avanzada ou persoas con discapacidade.

Centrándonos nestas últimas, que son as que nos ocupan, os resultados deste estudo desprenden que un 61% das persoas con discapacidade si encontra barreiras no acceso e utilización das TIC. Na maior parte dos casos (31,3%) estas barreiras son de índole económico, seguido dun 16,7% que encontra obstáculos por deseños pouco intuitivos, que dificultan o emprego destas ferramentas tecnolóxicas. Por último, un 10% encontra barreiras debido á falta de accesibilidade das TIC, que non contan con adaptacións para a súa discapacidade e polo tanto, non poden interactuar con elas. 

A pesar de que seguen existindo barreiras, é destacable como estas se están a atenuar ano tras ano. Así, o ano pasado a porcentaxe de persoas con discapacidade que encontraba barreiras situouse nun 69%. Concretamente, as persoas que encontraban barreiras de accesibilidade representaron un 14%, mentres que as que encontraron barreiras no modo de usar as NT (know how), se situaron nun 17,4%.

Nesta redución da brecha dixital están a ser decisivas as adaptacións tecnolóxicas que irromperon nas últimas décadas e que mencionamos no apartado anterior, co obxectivo de que as tecnoloxías sexan accesibles e usables para as persoas con discapacidade.

Uso de Internet polas persoas con discapacidade

Segundo a enquisa de Equipamentos e Uso da Tecnoloxía do INE, o 92% dos usuarios de Internet en España son usuarios frecuentes. Os datos do presente informe botan que, no caso das persoas con minusvalidez, esta cifra descende ata o 80%. Hai que matizar que esta porcentaxe está inclinada á alza, debido ao elevado número de cuestionarios que se recibiron online e que, polo tanto, presupoñen que as persoas que responderon utilizan con frecuencia Internet.

Loxicamente a cifra non é idéntica no caso de todos os tipos de minusvalideces, intensificándose a brecha no caso das persoas con discapacidade intelectual, cuxa porcentaxe de usuarios frecuentes descende ata o 56%. Tamén as persoas con discapacidade visual presentan un grao de uso bastante inferior á media, situándose a porcentaxe de usuarios frecuentes nun 65%. Non se aprecian, non obstante, diferenzas significativas no caso do resto das discapacidades.

Detrás deste grao de uso menor no caso das persoas con discapacidadeintelectual e visual encontramos, indubidablemente, dificultades de interacción cos dispositivos de conexión a Internet e cos contidos que neles encontran, debido fundamentalmente a que non están adaptados ao seu tipo de discapacidade. 

Nos últimos anos irromperon ferramentas para reducir esta brecha no caso das persoas con discapacidade intelectual, como pode ser a lectura doada en Internet, que consiste na elaboración de textos cunha linguaxe sinxela, simplificado e sen adornos, para que sexa comprensible por persoas con dificultades cognitivas. Tamén son cada vez máis frecuentes as pantallas de gran formato ou as lupas magnificadoras de texto, para permitir que as persoas con discapacidade visual poidan desenvolverse pola rede.

As redes sociais contribúen á normalización

As persoas con discapacidade non foron alleas a esta revolución das redes sociais: un 66% é usuario das redes sociais. Cabe destacar que esta porcentaxe se incrementou 6 puntos porcentuais con respecto ao ano pasado, cando a cifra alcanzou o 60%.

Hai que matizar que esta porcentaxe está inclinada á alza, tendo en conta o elevado grao de porcentaxe de cuestionarios recibidos online e que presupoñen o uso de Internet por parte dos enquisados.

E en que contexto utilizan as redes sociais? Por suposto por ocio e para conseguir contactos profesionais, pero destaca unha importante porcentaxe que as utiliza para sensibilizar e concienciar sobre a situación das persoas con discapacidade, as súas necesidades e reivindicacións.

Por outra parte, é rechamante como a maioría dos enquisados coincide no alto potencial das redes sociais para sensibilizar e contribuír a "cambiar miradas" cara á discapacidade. Un 86% afirma que estas canles poden mellorar a integración das persoas con discapacidade. Non obstante, un 16% opina que as redes sociais conseguen todo o contrario: crear estereotipo e estigmatizar.