Así é o robot que coida a persoas maiores e con discapacidade

As persoas maiores e con discapacidade requiren a miúdo a atención de coidadores, pero non sempre é posible. Hai momentos nos que deben permanecer a soas no fogar. Un grupo de investigadores creou un robot programado para realizar tarefas de vixilancia e coidado a persoas dependentes no seu domicilio.

É necesario que a vivenda estea dotada duns sensores para que o robot transmita a información oportuna aos coidadores e execute as ordes dos usuarios, pero a súa instalación prevese sinxela. Aínda é un prototipo e experiméntanse as súas funcións. De poñerse en marcha, sería unha grande axuda para as persoas ás cales se dirixe, pero tamén para os familiares que non poden encargarse do seu coidado en todo momento.

Un robot que vixía e coida persoas dependentes

As persoas dependentes necesitan atención. A miúdo requiren estar cun coidador, pero non sempre é posible. Hai situacións nas que é inevitable que queden soas. Para estes casos, investigadores das universidades de Sevilla, Huelva, Córdoba e Extremadura crearon un robot que realiza tarefas de vixilancia e coidado. 

Segundo datos do Instituto Nacional de Estatística recollidos polo CSIC (Consello Superior de Investigacións Científicas), case a metade dos homes maiores de 65 anos e con discapacidade viven en parella, mentres que apenas un 30% das mulleres da súa mesma condición o fan acompañadas, posiblemente, debido a que a súa esperanza de vida é maior. Un 11% dos homes viven sós, mentres que non hai datos desta variable relativos ás mulleres. Estas persoas supoñen un grupo de atención prioritaria, posto que carecen de axuda ou ben o a presta outra persoa maior, que non sempre pode atendelas como é necesario.

A idea, segundo recolle a Fundación Descubre, é que o robot sexa autónomo, que comprenda certas ordes que lle dea a persoa dependente e execúteas.

Por exemplo, se se lle pide que vaia a un sitio," o robot busca o camiño adecuado para chegar por si mesmo, precisa Neves Pavón, investigadora do proxecto na Universidade de Huelva. Ademais, o robot realiza tarefas de posicionamento, sitúa a persoa, polo que pode establecer onde se encontra en cada momento e que os familiares ou coidadores o saiban a través de dispositivos móbiles. Considerouse o control remoto para gañar en seguridade. "O seguinte paso é complementalo con sensores ambientais para mover portas ou desprazar obxectos", sinala Neves Pavón.

Como funciona o robot

Para que o robot funcione no fogar, é necesario acondicionar a vivenda. De momento, desenvolveuse un prototipo que se empregaría en ámbitos domésticos intelixentes "dotados de sensores e actuadores ambientais que axudan ao usuario", apunta Neves Pavón. O deseño realizouse de maneira que non esixa "cables, instalación de cámaras ou dispositivos de domótica" para evitar obras no edificio e na vivenda. 

No seu lugar, recorreuse a algoritmos de intelixencia artificial, para cuxo funcionamento se require unha instalación sinxela. Creouse un robot capaz de comunicarse mediante unha rede inarámica de sensores. Tras o primeiro prototipo, iniciáronse os traballos para un prototipo novo máis robusto co que se quere experimentar nunha residencia ou varias vivendas de persoas dependentes, de maneira que se simule como sería o seu funcionamento nun domicilio.

Este sistema supón un custo que oscila entre 500 e 1.500 euros, en función dos extras, que se engadan. Analízase a opción de que o robot se poida alugar. As dimensións do robot co que se realizan os ensaios ten unha altura de medio metro e un peso aproximado de sete quilos.

Envellecemento de persoas con discapacidade

O Comité Español de Representantes de Persoas con Discapacidade(CERMI) fai fincapé por iso nas particularidades dos que reúnen ambas as dúas características. En 2012 publicou o documento de posición 'O envellecemento das persoas con discapacidade, no que recordaba que "cada ser humano envellece de distinta forma" e reivindicaba a necesidade de "colocar a vellez no plano que lle corresponde".

Segundo os datos do INE de 2008, en España hai máis de 3.500 persoas maiores de 65 anos con minusvalidez. Unha das preocupacións é o illamento no que viven estas persoas con máis frecuencia da desexada, que é nula. Recorda que existen "estereotipos e actitudes acerca das necesidades de apoio para a súa autonomía asociadas á minusvalidez", se ben invita a "acometer aquelas medidas das que se posúe xa evidencia sobre os seus resultados positivos na autonomía, inclusión, calidade de vida e benestar das persoas maiores con discapacidade,". 

Non hai que dar por sentado que todas as persoas maiores con discapacidadenecesitan axuda para ter autonomía, pero do mesmo modo, hai que atender aos que en realidade as necesiten.

Nesta liña, defende que se teña presente a desigualdade á que se enfrontan as mulleres polo feito de selo e que, por este motivo, se poña "atención ás necesidades e demandas das mulleres maiores con discapacidade".

Iniciativas como a desenvolvida polas citadas universidades axudan a atender as necesidades destas persoas e teñen en conta á súa vez os familiares, con frecuencia, encargados do seu coidado. As limitacións de mobilidade das persoas maiores e con discapacidadedeterminan a vida dos familiares que lles atenden, polo que os avances logrados en autonomía non só benefician ás persoas ás cales se dirixen, senón tamén ao seu ámbito.