Sistema de realidade virtual para a rehabilitación de pacientes con dano cerebral

Coincidindo co Día Internacional do Ictus, a Universitat Politècnica de València, everis e Hospitais NISA presentaron os resultados dos ensaios do proxecto TEREHA, unha plataforma integral de telerrehabilitación motora, cognitiva e asistencia psicolóxica, mediante o uso de Tecnoloxías TIC e Interfaces Naturais para pacientes de dano cerebral. En concreto, os afectados rexistraron mellorías notables nas súas capacidades motoras e de comprensión, grazas a esta ferramenta que favorece a motivación dos pacientes mediante a utilización da realidade virtual e xogos en grupo con pantallas táctiles.

Un dos logros do proxecto TEREHA é a tecnoloxía que utilizou, que permitiu desenvolver dispositivos a un prezo alcanzable para os pacientes e que supoñerá achegar a rehabilitación ao ámbito domiciliario do paciente, facilitando así a continuidade e a universalidade do tratamento, mantendo os criterios de calidade asistencial e contribuíndo deste xeito ao incremento do benestar da sociedade.

A presentación tivo lugar en Hospitais NISA Valencia ao Mar, onde levaron a cabo os ensaios con pacientes de dano cerebral.

TEREHA nace como unha iniciativa I+D de telerrehabilitación altamente innovadora, que permite tratar os pacientes con dano cerebral mediante a realidade virtual. A plataforma consta de tres módulos: rehabilitación motora, cognitiva e psicolóxica, e desenvolveu novidosos dispositivos audiovisuais interactivos e xogos virtuais adaptativos para a actividade física e cognitiva.

Os ensaios están a ter lugar con pacientes de dano cerebral cunha duración de seis meses e estanse a levar a cabo dous tipos de rehabilitación: motora e cognitiva. Por un lado, para a rehabilitación motora utilizáronse xogos de realidade virtual con tecnoloxía Kinect, que simulan tarefas que o paciente realiza cotiamente, como clasificar roupa en cestos por cores ou cociñar. Nestas situacións, o usuario utiliza, non só as extremidades afectadas pola parálise, senón tamén as non danadas, xa que na súa rutina de vida, debe aprender a coordinar ambas as dúas. 

Por outro lado, para a rehabilitación cognitiva desenvolveuse unha mesa táctil para que poidan participar catro pacientes e sobre o que se desenvolveron varios xogos con diferentes obxectivos. O director do Servizo de Dano Cerebral de Hospitais Nisa, Joan Ferri, afirma que "este proxecto nos permite a realización de exercicios terapéuticos de forma interactiva, aumentando a motivación do individuo no seu tratamento e posibilitando a medición obxectiva e o coñecemento do estado real do paciente e o seu avance".

A melloría dos pacientes tratados cun dos dispositivos para a rehabilitación cognitiva (o xogo denominado "escalada de conciencia") púidose probar con neuroimágenes, a través de resonancias magnéticas que demostran a súa evolución positiva mantida no tempo.

Autonomía dos pacientes

Outra das vantaxes de TEREHA, é que xera autonomía nos propios pacientes, xa que eles mesmos elixen os xogos de rehabilitación, en función do que lles resulta máis doada de manexar, e ademais se motivan ao poder competir cos seus compañeiros. Nos ensaios viuse claramente que este é un factor clave para a recuperación, o aliciente e a motivación por realizar os xogos de rehabilitación cognitiva cos seus compañeiros, nos que se establecen estratexias, lles dá as ferramentas para poder manexar a situación e lles crea o aliciente de continuar e superarse.

A través da motivación dos xogos en grupo con pantallas táctiles, da compresión da súa situación actual e do compoñente lúdico dos sistemas TIC de rehabilitación virtual, TEREHA permite que os pacientes sexan máis realistas respecto ás súas expectativas de futuro. Isto contribúe notablemente ao seu avance e axuda a que os seus familiares encontren métodos para axudarlles, evitando así a impotencia que sofren na actualidade.

TEREHA tamén, supoñerá un achegamento da rehabilitación ao ámbito domiciliario do paciente, facilitando así a continuidade e a universalidade do tratamento, mantendo os criterios de calidade asistencial e contribuíndo deste xeito ao incremento do benestar da sociedade. 

Distintos puntos de vista

"O proxecto Tereha enfoca o proceso rehabilitador dende distintos puntos de vista: fisioterapia, rehabilitación cognitiva, neuropsicoloxía, etc. É por iso que deu lugar a ferramentas que intentan rehabilitar non só déficits motores ou cognitivos, senón tamén fortalecer outros conceptos como a conciencia de enfermidade ou a atención ás familias, procesos clave na rehabilitación dos pacientes e que raramente son contemplados neste tipo de proxectos. Isto só foi posible a partir da colaboración entre especialistas tecnolóxicos e clínicos. E é aí onde realmente radicou o éxito deste proxecto, na convivencia de enxeñeiros nun centro de neurorrehabilitación, e de neurólogos, médicos rehabilitadores, neuropsicólogos, etc. nunha universidade politécnica", destaca Mariano Alcañiz, director do Labhuman-I3BH da UPV.

O proxecto finaliza en decembro de 2013 e contará, ademais, cunha plataforma de axuda médica, psicolóxica e asistencial online.

Segundo Catalina Jiménez, responsable en everis do proxecto, "TEREHA, é un claro exemplo das posibilidades que as Tecnoloxías da Información e a Comunicación como a realidade virtual, a realidade aumentada, Internet ou os sistemas móbiles poden ofrecer á investigación sanitaria solucións para o incremento da calidade de vida dos pacientes e os seus familiares".

O proxecto está financiado polo Centro para o Desenvolvemento tecnolóxico Industrial (CDTI) dependente do Ministerio de Economía e Competitividade. O consorcio de empresas que colaboraron no proxecto conta tamén conBienetec, Previ e Inscanner.