Nenas e mozas con discapacidade denuncian "falta de apoios e de accesibilidade" no acceso á educación telemática durante a pandemia

Un grupo de nenas e mozas con discapacidade denunciou este mércores as dificultades engadidas que sufriu esta parte do alumnado no acceso á educación durante a pandemia da COVID-19, como consecuencia da "falta de apoios" e "as carencias en materia de accesibilidade" das plataformas telemáticas de ensino.

Así se puxo de manifesto durante o oitavo webinario do ciclo "Non estás soa", unha iniciativa coa que a Fundación CERMI Mujeres (FCM) analiza cada mércores de maneira telemática un asunto concreto relacionado coa pandemia do coronavirus e coa que impulsa o acompañamento e participación das mulleres con discapacidade e as nais e coidadoras en primeira persoa. Esta sesión contou cunhas 200 rexistradas, tanto de España, como doutros países europeos e latinoamericanos.

Durante o encontro, conducido pola vicepresidenta executiva da FCM, Ana Peláez, a representante do CERMI Estatal no Consello Escolar do Estado, Mariluz Sanz, cargou contra "os moitos fallos" que ten o sistema educativo español, "aínda que se nos diga que é moi bo".

Sanz destacou que as últimas leis educativas en España recollen principios encamiñados cara á igualdade do alumnado con discapacidade, "pero o papel aguántao todo e a realidade logo é moi diferente". Así mesmo, advertiu da "fenda de xénero" que existe no acceso ao ensino do alumnado con discapacidade. [3]

Neste sentido, a portavoz de Esquerra Republicana na Comisión de Dereitos Sociais e Políticas Integrais da Discapacidade e na Comisión de Dereitos da Infancia e Adolescencia do Congreso dos Deputados, Norma Pujol, dixo que "a educación inclusiva e de calidade é un dereito de todos e todas", aínda que advertiu de que "require de traballo e esforzo das escolas e necesítanse recursos e maneiras diferentes de traballar".

A parlamentaria republicana lamentou a "fenda" que sufriu o alumnado con discapacidade durante a pandemia no acceso aos recursos de ensino, aínda que precisou que nas escolas de Cataluña "fíxose un gran esforzo" para tratar de paliar esta situación.

Desde Chile, a presidenta da Federación Iberoamericana de Síndrome de Down, Irma Iglesias, criticou que no seu país exista o prexuízo de que "se unha nena con discapacidade non recibe formación, non pasa nada". Coa pandemia, segundo indicou, "ao ir á educación online, os nosos fillos quedaron fóra e moitos mestres nin os consideran, non lles envían material adaptado e iso aféctanos moito".

Irma Iglesias expresou a súa preocupación pola saúde mental [4] das nais e coidadoras, "que teñen que ser profesoras, nais e traballar ao mesmo tempo. Todo isto sen apoios. As nais son persoas fortes, que encaran a adversidade e son capaces de vivir con alegría e coraxe".

Falta de accesibilidade

Tamén desde Latinoamérica, a salvadoreña Juana Aide, profesora itinerante con discapacidade que traballa brindando apoio ao alumnado con cegueira, puxo de relevo a falta de accesibilidade das ferramentas telemáticas, a pesar de que durante a pandemia son fundamentais. Ademais, alertou de que algunhas das súas alumnas residen en contornas rurais e "teñen grandes dificultades para acceder a internet", á vez que "moitas teñen que encargarse de tarefas domésticas", o que "aumenta a fenda de xénero".

Entre os testemuños que se compartiron no webinario, destaca o de Irene, unha estudante cega de sexto de Primaria, quen pediu "que, para avanzar cara á inclusión, cambiase o concepto de que a discapacidade é algo malo". En canto a situacións cotiás, lamentou "a dobre discriminación que sofre por ter discapacidade e ser nena" cando, por exemplo, os seus compañeiros non lle pasan a pelota no recreo.

Sobre a pandemia, relatou que, "como na miña familia non estivo ninguén enfermo, o máis difícil para min foi o colexio, porque os programas cos que se estudou a distancia non son plenamente accesibles", un problema co que tamén se atopa en bibliotecas e lugares de xogo, lecer e cultura. Por iso, denunciou que "a inclusión é un longo camiño e existen moitas cousas que se deben cambiar con esforzo".

Tamén se escoitaron testemuños de universitarias con discapacidade como o da peruana Abigail Terán, estudante de Filosofía, e o de Inés Martínez, moza xorda estudante de Medicina, quen explicou que as clases online "foron duras" para ela pola falta de subtitulado das sesións ou pola dificultade engadida ao ler os beizos do profesor, "e iso se poñen a cámara, porque ás veces nin é posible".

Nais que fan de profesoras

Por outra banda, María del Carmen La Osa, nai dunha nena con discapacidade do desenvolvemento nun pobo de Ciudad Real, denunciou que só "en raras ocasións" a súa filla tivo adaptacións metodolóxicas. "As adaptacións que precisou fíxenas sempre eu, aínda que non son profesora, senón que son agricultora, e teño que contratar a unha persoa para que faga esa tarefa e eu encargarme dos labores de ensino".

Segundo comentou, a súa filla estuda agora primeiro de Bacharelato, de novo sen apoios, "e co confinamento empezaron as presións, os prazos de entrega dos traballos", e mesmo "hai profesores que dubidaron de que a miña filla sexa a que faga as actividades lectivas". Así, instou as administracións a que "se de verdade queremos inclusión, se faga efectiva xa, porque isto non o é".

Nuria, nai dunha nena con trastorno do espectro autista (TEA) e autora do conto "Unha familia atípica", declarou que a súa filla estuda nun centro ordinario con apoios pois, por exemplo, o seu sistema de comunicación habitual é a través de métodos como os pictogramas. Igualmente, reprobou o feito de que cando se fala da planificación do próximo curso "non se teña en conta ao alumnado con necesidades especiais" e avisou de que moitas familias non poden dedicar aos seus fillos con discapacidade o tempo que puido empregar ela durante o confinamento.

"Co peche do colexio pola pandemia, aínda que a profesora mostrou interese polo estado emocional da miña filla Daniela, eu sentinme moi desamparada e tiven que facer as adaptacións dos materiais como puiden. Aínda non recibimos as notas, aínda que espero que co que traballamos en casa a miña filla non sufra moito atraso ao regresar a clase en setembro", desexou esta nai.