Créase a primeira app para mellorar a adherencia á medicación en pacientes con tratamento de saúde mental

• Esta app para mellorar o seguimento permite ao profesional poder saber en todo momento se están a seguir as indicacións pautadas.

O Hospital Mare de Déu da Mercè de Irmás Hospitalarias [3] desenvolveu, conxuntamente coa empresa Farmadosis, a app para mellorar a saúde mental Medicat-e, unha ferramenta coa cal se busca mellorar a adherencia á medicación dos pacientes psiquiátricos.

En que consiste esta app para mellorar a adherencia a tratamentos?

Esta aplicación móbil, que se empezou a prescribir a pacientes con trastorno mental severo e con patoloxía dual, é unha medida innovadora para combater o que se considera un problema de saúde pública: o non cumprimento do tratamento indicado polo médico.

Estímase que ata o 50 % dos pacientes crónicos non se toma adecuadamente a medicación receitada, porcentaxe que chega ao 80 % no caso das persoas con enfermidade mental [4].

A diferenza doutras app do ámbito da saúde [5] que se poden descargar actualmente, Medicat-e [6] é unha ferramenta que conecta permanentemente o paciente [7] e o profesional sanitario. "A través do seu computador, o médico pode facer un seguimento en tempo real do cumprimento do tratamento e actuar con inmediatez se a persoa non se está tomando a medicación ou non o está facendo adecuadamente", explica José Román, xerente do Hospital Mare de Déu da Mercè.

"Isto non só nos axuda a evitar unha recaída na enfermidade, senón que tamén contribúe a reducir os riscos sociais que poden comportar algúns trastornos mentais graves sen a intervención farmacolóxica necesaria", asegura.

Os pacientes psiquiátricos son quenes teñen maior potencial de evolucionar positivamente [8] na súa enfermidade grazas ao tratamento, pero á vez son quenes presentan unha maior taxa de incumprimento da medicación prescrita, que chega ata o 80 %.

"Poder detectar esquecementos ou erros na medicación, permítenos reaccionar rapidamente, poñéndonos en contacto co paciente ou o seu coidador, ou mesmo actuar a través do equipo do noso Programa de Seguimento Individualizado (PSI) no domicilio do paciente, se fose necesario", sinala o doutor Pedro Roy, director médico do Hospital Mare de Déu da Mercè. "En persoas con delirio ou con adicción a unha substancia, saltarse unha das tomas pode ter consecuencias moi graves para a súa saúde e a súa contorna", indica. "Hai que ter en conta, ademais, que a miúdo tratamos con pacientes polimedicados e, nestes casos, poder comprobar que se segue a dosificación e o programa prescrito é esencial para evitar os efectos da incompatibilidade entre fármacos".

Pacientes e coidadores, mellor informados e máis acompañados

A app para mellorar a saúde mental e optimizar o seguimento do tratamento é unha aplicación móbil Medicat-e [6] pódese descargar gratuitamente desde a web do Hospital Mare de Déu da Mercè, aínda que o seu uso realízase por prescrición facultativa. "Empezamos a prescribila a persoas con trastorno mental severo e con patoloxía dual, pero o noso obxectivo é que a acaben utilizando todos aqueles perfís de paciente que presentan unha mala adherencia á medicación, como pode ser o paciente psicoxeriátrico, explica José Román.

Para poder empezar a utilizala, o Hospital Mare de Déu da Mercè proporciona un usuario e un contrasinal ao paciente, e os profesionais sanitarios axúdano a descargarse a app no seu teléfono móbil ou no do seu coidador, no caso de que a alteración das funcións cognitivas provocada pola enfermidade non lle permita facer uso dela de maneira autónoma. A partir deste intre, todos os datos que se recollen desde Medicat-e monitóranse desde o Hospital Mare de Déu da Mercè e o médico pode facer un seguimento on-line de todos os seus pacientes que empregan esta ferramenta.

A través do teléfono ou outros dispositivos móbiles, o paciente recibe avisos que lle indican a dose de medicamento que se ten que tomar e cando o ten que tomar. "Tamén podemos informar de maneira inmediata sobre calquera cambio no tratamento", asegura o doutor Roy. Ademais de rexistrar se se medicaron correctamente, en Medicat-e os pacientes poden atopar toda a información necesaria sobre o seu tratamento, por exemplo o programa de medicación, así como os prospectos, as incompatibilidades e as fotos dos fármacos, para que non confundan os diferentes comprimidos. Tamén hai unha pestana onde se indican os recursos dispoñibles para pedir axuda.

Información moi valiosa e protexida

Outra das peculiaridades desta ferramenta é que toda a información e datos que permite recoller xestiónanse desde o Hospital Mare de Déu da Mercè e trátanse coa máxima confidencialidade, como parte da historia clínica do paciente. "Hoxe en día podemos descargarnos moitas app que monitoran diferentes aspectos da nosa saúde, pero toda a información que introducimos cae en mans dos xigantes tecnolóxicos e non sempre sabemos o uso que fan dela", explica Luisa Mimun, responsable do Departamento de Informática do Centro. 

"A información que obtemos con Medicat-e non só é moi valiosa para o Hospital, senón para todos os outros actores da rede sanitaria pública a través dos cales se presta un servizo integral ao paciente, como é a atención primaria", explica o doutor Pedro Roy. "Ata agora non tiñamos datos fiables sobre a adherencia á medicación dos nosos usuarios e podelos recoller é un gran avance para que o tratamento sexa máis efectivo e para que o paciente evolucione máis rapidamente", asegura.