A madurez do emprendemento social e tecnolóxico en España

• A revolución no sector das TIC abre unha porta a un mundo de posibilidades infinitas para a nova economia social
• Neste sentido o emprendemento tecnolóxico preséntase como un instrumento moi loable para transformar a sociedade

Ao trazar unha liña temporal desde o inicio da nosa civilización ata o século XXI atopámonos con que o desenvolvemento tecnolóxico foi, e é, un factor determinante na evolución do ser humano como especie. Con todo, o devandito desenvolvemento sería papel mollado senón estivese ligado ao emprendemento de persoas con nomes e apelidos: Carlomagno e a espada, Lutero e a imprenta, ou máis recentemente Steve Jobs e a informática.

As novas xeracións de emprendedores criados na globalización chegan ao mundo empresarial cunha mentalidade “diferente”; buscan crear e organizar as súas empresas seguindo modelos máis democráticos e participativos e cunha maior preocupación polo retorno social. Nisto coincide, Alfred Vernis [3], profesor do Instituto de Innovación Social da ESADE, quen suma a estas motivacións “a independencia de ser un o seu propio xefe pola insatisfacción do seu traballo, as ganas de montar un proxecto, achegar algo á sociedade e saír da zona de confort para emprender”.

Os emprendedores de agora xa non só aparecen en garaxes como en Silicon Valley (California) senón que xeran startups, ideas tecnolóxicas que innovan o mercado, que facilitan os procesos ou cambian realidades; en parte, grazas ao apoio de investidores que cren nas súas ideas. E, ademais, crean emprego! Por poñer un exemplo, un recente informe de CEPES [4] sobre o tema indica que en España os sectores emerxentes de base tecnolóxica representan, en termos de emprego, un 5,6% da economía española. Este resultado mostra que as startups xa empregan a máis traballadores e traballadoras que o sector sanitario, cuxo emprego representa o 5,3% do total; que o sector do transporte e almacenamento (4,9%) ou que a agricultura, gandería, silvicultura e pesca (4,1%).

En palabras de María Benjumea [5], fundadora de Spain Startup- South Summith [6]: “Os nenos, ademais de futbolistas, xa queren ser emprendedores ou traballar nunha startup e o mellor de todo é que o ecosistema emprendedor, tradicionalmente composto por startups e investidores, gañou un novo protagonista clave: a corporación”.

Perfil do emprendemento

Spain Startup presentou en setembro, antes do South Summit 2017, o ‘Mapa do emprendemento en España' [7]. Unha das principais conclusións deste mapa revela un incremento da madurez e o desenvolvemento das iniciativas emprendedoras españolas: un 9% ten entre 3 e 5 anos de vida e un 19% xa alcanzou o nivel de desenvolvemento ‘growth'.

Igualmente, descendeu o número de startups que fallaron, un 55% fronte a un 62% do ano anterior, e a cifra de startups vendidas pasou do 34% ao 29%. Con estes datos pódese concluír que case a metade (48%) dos emprendedores españois o son en serie, a mesma cifra que en Europa, mentres que Latinoamérica aumenta ata o 54%. Ademais, no noso país un 4% de emprendedores creou máis de catro proxectos.

Impacto social

A revolución TIC xa é unha realidade económica e social moi significativa en España, cunha presenza moi relevante en múltiples sectores de actividade, como o agroalimentario, a educación, os servizos sociais ou os servizos culturais. Estes últimos, os servizos sociais representan xa o 6,1% dos e as traballadores/as dos sectores emerxentes en base tecnolóxica en España (CEPES). [4]

A economía social [8] é un nicho de mercado atractivo e en pleno crecemento. Con todo, a pesar da súa importancia en termos económicos, creación de riqueza e contribución á cohesión social e territorial é aínda descoñecida por unha gran parte da sociedade. O que leva en ocasións falta de crédito para impulsar e expandir as ideas. Para paliar este problema están a aparecer as denominadas “incubadoras” ou “aceleradoras”, estruturas de apoio á economía social que teñen a intención de fomentar, asesorar e incrementar a relación das startups cos fondos de capital risco e os distintos axentes que conforman o Sistema de Ciencia e Tecnoloxía (Parques Tecnolóxicos, OTRI's, CEI's Universidades, etc.).

Unha delas é Social Nest [9], unha fundación de orixe valenciana que conta co apoio de entidades como Obra Social La Caixa ou Banco Sabadell; entre outras. En apenas seis anos de vida a incubadora fixo realidade máis de 30 proxectos emprendedores, transformando ideas en empresas responsables. Destacan: Sustentabilidade a medida [10], Nunna online [11], Reciclean [12], ou Q´omer [13].

O Impact Hub [14] é outro ecosistema de innovación social presente en máis de 100 cidades do mundo e formado por 15.000 emprendedores, que pretende conectarse para crear ideas innovadoras. En España conta co Impact Hub Madrid, espazo de referencia en materia de emprendemento social na capital desde 2010. Tamén xurdiron o Impact Hub Vigo e Impact Hub Donostia. Baixo o teito do Impact Hub Madrid traballa A Bolsa Social [15], a primeira aceleradora autorizada pola CNMV en España para establecer relacións entre investidores e empresas con impacto social positivo. Dúas das súas empresas foron incorporadas recentemente ao ránking das 30 empresas máis innovadoras de España segundo a revista Forbes: Nostoc Biotechnologies [16] e Auara [17].

Un pouco máis lonxe, aínda que tan só a 2 horas e media en AVE, atópase Ship 2b [18] en Barcelona. A incubadora aglutina no seu seo tanto a institucións públicas como privadas creando unha carteira de investimento de máis de 400 entidades e 1,5 millóns de euros, a cal financiou a día de hoxe 89 startups. Da colaboración entre organizacións tamén nace Momentum Project [19], unha iniciativa de ESADE, BBVA e PwC, dirixida a promover a economía social en España e impulsar proxectos emprendedores de proxección.

Ante esta radiografía do emprendemento social e tecnolóxico, España afronta un futuro máis que prometedor. Todo este conxunto de iniciativas nadas da colaboración entre organizacións mostran que o emprendemento social e tecnolóxico en España goza de boa saúde. A pesar das barreiras que moitas startups poden atopar á hora de buscar financiamento o número de concursos, aceleradoras e proxectos non para de crecer, albiscando un futuro máis que prometedor para o sector.