A tecnoloxía, ao servizo da discapacidade

Cada vez hai máis dispositivos e aplicacións que facilitan a vida a persoas con discapacidade, un colectivo que en España suma máis de tres millóns de persoas.

O móbil de Sergio Fernández é unha Honor 6X. Tamén ten ordenador e colle o portátil ocasionalmente, cando vai de vacacións. Desde fai tres anos ten conta en Twitter (@sermerengue), onde fala da súa afección polo Real Madrid. Sergio Fernández, que se define como un apaixonado da tecnoloxía, non utilizou un smartphone ata fai catro anos. "Un baratiño", di, pois cría que non ía poder usalo.

"Debido a unha hipoxia [falta de osíxeno] teño unha parálise cerebral cun 77% de afectación que me impide, entre outras cousas, camiñar. Aos meus 39 anos teño claro que a tecnoloxía facilítame a vida. Sen moverme son capaz de acceder a moitas cousas e estar en contacto con moitísima xente", comenta Sergio mediante audios de WhatsApp nos que vai contestando as preguntas.

A parálise que sofre non lle permite escribir no teclado do smartphone con facilidade nin ver a pantalla sen aumento. Accións que realizamos de forma cotiá convértense nun problema contra o que loitar cada vez que unha aplicación se actualiza ou sae unha nova versión dun programa.

"Coa nova actualización de Twitter tiven problemas para ampliar o tamaño da letra e tamén me ocorreu con Windows 10. Pediría ás tecnolóxicas a posibilidade de facelo todo máis personalizable. Que o tamaño e a cor das letras puidésese cambiar para poñelos a corpos grandes. O favor que nos fan a moitos é inexplicable", suxire Sergio.

A pesar das súas peticións, Sergio adoita dar coas súas propias solucións ante os problemas que atopa coa tecnoloxía . "Para Twitter descargueime unha versión anterior e, ante a imposibilidade de utilizar ben o teléfono pola falta de mobilidade, descargueime un launcher co que o manexo mellor. Non son ningún experto en tecnoloxía, pero gústame moito porque grazas a ela podo falar de igual a igual a outras persoas que non saben que teño ningunha discapacidade e podo facer as cousas igual ou moi parecidas a elas".

Sergio lanza dúas peticións concretas ás compañías tecnolóxicas. Por unha banda, que os computadores fosen máis personalizables, e por outra, que nos teléfonos móbiles puidésese xa facer todo mediante a voz.

Tecnoloxía para mellorar

A Fundación Adecco realiza desde fai seis anos un estudo sobre tecnoloxía e discapacidade xunto con Keysight baseado nunha enquisa realizada a 300 persoas con discapacidades físicas, sensoriais, intelectuais e psíquicas residentes en España. Segundo os resultados do informe do 2017, un 84% declara que a súa calidade de vida global mellorou grazas ás novas tecnoloxías. Ademais, un 60% das persoas con discapacidade son usuarios de aplicacións específicas, sendo os que máis as empregan quen ten discapacidade visual (77%), seguidos dos que teñen discapacidade auditiva (73%), física (65%) e intelectual (50%). As máis usadas son Siri, Google Talk Back, VoiceOver, SVisual ou Disabled Park.

Pero non todo é positivo. O mesmo informe alerta de que un 63% destes usuarios atopa barreiras para usalas. Concretamente, un 35% destaca que o custo é moi elevado e un 13% afirma que, aínda que dispón de poder adquisitivo, carece dos coñecementos necesarios para usalas, mentres un 15% manifesta outro tipo de barreiras.

Xigantes accesibles

Os grandes fabricantes de tecnoloxía mostran a súa preocupación pola inclusión das persoas con discapacidade e contan con proxectos e tecnoloxías adaptadas.

Apple presume de ser unha das empresas máis involucradas en canto accesibilidade. Con motivo do pasado Día Mundial para a Concienciación sobre Accesibilidade (GAAD), o 18 de maio, a compañía dirixida por Tim Cook presentou 7 vídeos baixo o lema Deseñado para todos nos que se describe como a tecnoloxía pode facilitar a vida a persoas con diferentes tipos de discapacidades. Por exemplo, unha moza que non pode falar coa súa voz natural por mor dun trastorno encefálico chamado esquizencefalia, que afecta tanto ao control motriz como á fala, utiliza TouchChat no seu iPad para falar cos seus amigos: ou unha muller con espiña bífida emprega o modo cadeira de rodas no seu Apple Watch para monitorar o seu ritmo cardíaco e facer un seguimento da súa actividade.

Estas accións son posibles grazas a funcións e aplicacións específicas nos produtos de Apple, como o modo Ler en pantalla, para que o teléfono dite todo o que aparece nela, a compatibilidade do iPhone cos audífonos ou a función control por botón, para facilitar o manexo dos dispositivos para persoas con problemas de motricidade. "Non hai outra empresa parecida en canto á creación de tecnoloxías para que os produtos sexan realmente accesibles para persoas con moi diversos tipos de discapacidade", aseguran desde a compañía.

Huawei España colabora coa Fundación Vodafone e a Fundación Gil Gayarre nun proxecto educativo orientado a promover a integración social de colectivos con discapacidades físicas ou psíquicas no que achega máis de 20 tabletas, así como a formación técnica necesaria para o uso dos dispositivos, explica Álvaro Galán, Product Márketing Manager de Huawei Consumer Business Group. "Ademais, hai outras funcións como o servizo de axuda TalkBack nos teléfonos, que describe o contido que se pulsa ou se selecciona", engade Galán.

Pola súa banda, en Samsung, presumen de que o Galaxy S7 Edge foi o último dos seus smartphones recoñecido polo portal Amóvil -iniciativa liderada pola Fundación ONCE- como un dispositivo accesible. A compañía destaca que presta todos os seus terminais a Amóvil, que analiza a súa accesibilidade en base á discapacidade visual, auditiva ou motriz.

En Microsoft, "ademais de velar pola accesibilidade no noso produtos e servizos, son destacables algúns proxectos. Un exemplo é Seeing AI, que inclúe diferentes capacidades como o recoñecemento facial a través da cámara do teléfono ou o recoñecemento de textos, por exemplo, nun restaurante. Tamén xunto coa ONCE e Ilunion estamos a traballar no proxecto Cities Unlocked para facer as cidades máis accesibles e outro exemplo é Project Emma, para pacientes con Parkinson. A clave do proxecto é unha pulseira intelixente que axuda aos pacientes de Parkinson a escribir de novo", explica Carlos da Igrexa, director de Desenvolvemento Corporativo de Microsoft Ibérica.

As telecos implícanse

Vodafone é outra das compañías máis activas en canto a que a tecnoloxía estea ao alcance de todos. Baixo o lema Conectados pola accesibilidade, a operadora creou unha comunidade impulsada pola súa fundación para favorecer a inclusión das persoas con discapacidade na transformación dixital.

A comunidade acolle a máis de 100 entidades de toda España e xa ten proxectos en marcha, como a plataforma aMiAlcance, deseñada para eliminar as barreiras que expoñen os dispositivos táctiles ante unha discapacidade motora e/ou cognitiva. Ademais, en 2017 ten en marcha 17 proxectos centrados no uso da tecnoloxía para favorecer a súa participación na sociedade dunha forma normalizada.

Pola súa banda, Telefónica tamén conta coa súa propia plataforma de axuda a persoas con discapacidade. Entre as propostas máis rechamantes destaca a lanzada hai un ano pola compañía, Movistar+ 5S, que ofrece por primeira vez nunha TV contidos cos tres sistemas de accesibilidade integrados nunha mesma aplicación: audiodescrición, subtítulos para xordos e lingua de signos, o que permite ás persoas con discapacidade sensorial gozar dos contidos de Movistar ao mesmo tempo que o resto da poboación desde o smartphone, tableta ou televisión. Actualmente ofrece máis de 1.073 contidos accesibles e existe un plan de investimento que está a permitir a tradución de 35 longametraxes e 35 capítulos de series de forma mensual.

Tampouco falta na lista Orange que, a través da súa fundación, promove diversas aplicacións e solucións tecnolóxicas para mellorar a calidade das persoas con autismo. Ademais, a través da iniciativa Áppside, a Fundación Orange impulsa as aplicacións de guiado accesibles nos museos e espazos culturais españois mediante aplicacións móbiles gratuítas.

A casa máis adaptada

Desde 2016, a Fundación ONCE percorreu España coa súa Casa Intelixente, Adaptada e Sustentable para demostrar como a tecnoloxía pode axudar ás persoas que sofren algún tipo de discapacidade. En 2016, 30.000 persoas visitaron este espazo e este ano a Fundación iniciou a súa ruta para percorrer 19 novas cidades e ensinar como funcionan as novas tecnoloxías na cociña, o baño, o salón, o dormitorio ou a entrada. Desde encimeiras que poden elevarse ou baixarse á altura de cada membro da familia ata un secador corporal para axudar no cuarto de baño. Na porta principal, non faltan os sistemas de domótica máis avanzados para garantir a seguridade no fogar.