Ipads e autismo: inclusión para todos grazas á tecnoloxía

Hoxe presentámosvos un proxecto que naceu co obxectivo de mellora-la inclusión escolar dos alumnos que presentan Trastorno do Espectro Autista así como de diferentes necesidades educativas de soporte específicos utilizando dispositivos táctiles nas aulas. Un proxecto para aprender entre todos grazas á tecnoloxía, respectando a diferenza e descubrindo o potencial de cada cal.

O proxecto "Ipads e Autismo" busca mellora-la inclusión educativa dos alumnos con necesidades educativas especiais na escola, achegándolles os contidos, incidindo na mellora da súa autonomía e reforzando a súa autoestima.

Non todos os dispositivos tecnolóxicos resultan adecuados para os alumnos xa que en moitas ocasións estes contan cunha gran cantidade de periféricos que fan moi difícil o acceso dos alumnos con discapacidade motriz. Doutra banda, a contorna e a navegación co dispositivo é moi complicado de entender para os alumnos que presentan discapacidade cognitiva. Algúns ademais entorpecen a mellora da autonomía dos alumnos xa que necesitan un reforzo constante para poder avanzar. Necesítanse dispositivos que permitan conseguir unha maior personalización, adaptada ás necesidades concretas de cada alumno.

A escola atópase ante o reto de evitar que esta falta de accesibilidade provoque unha fenda dixital entre a tecnoloxía e os alumnos con necesidades educativas específicas. Rosa Aparicio, creadora de Ipads e Autismo propúxose buscar e deseñar solucións tecnolóxicas que permitan a estes alumnos unha correcta inclusión escolar, potencien as súas competencias dixitais e minimicen a fenda dixital.

O proxecto traballa con tablets e alumnos de Educación Primaria con necesidades educativas específicas escolarizados en escolas ordinarias. Ao mesmo tempo, a través do blog e das redes sociais, ofrécense recursos para que as familias e os profesores descubran aplicacións e ferramentas para utilizar na casa ou na aula.

O proxecto iniciouse en 2012 nun só centro, e actualmente está replicado, adaptándoo, a dous centros educativos máis.

A nivel de centro:
Trátase dun proxecto que traballa para conseguir unha inclusión real, vivenciada e positiva para o alumno onde se posibilite que este permaneza o máximo tempo posible na aula ordinaria xunto aos seus compañeiros.

Os obxectivos xerais son:

• Mellora-la inclusión escolar dos alumnos con necesidades educativas específicas de todo o centro potenciando a súa socialización co resto de alumnos do grupo clase e co resto da comunidade educativa.
• Ofrecer unha ferramenta inclusiva para poder traballar con estes alumnos na aula ordinaria.
• Potenciar as habilidades e capacidades dos alumnos traballando contidos, habilidades específicas e reforzando as sociais.
• Conseguir un maior grao de autonomía e reforza-la autoestima dos alumnos.

A nivel de aula:
A metodoloxía é un dos puntos craves do proxecto destacando dúas modalidades: por unha banda, sesións individuais na aula de Educación Especial para os alumnos con maior grao de afectación e, doutra banda, sesións en pequeno grupo na aula de reforzo de lingua e matemáticas para os alumnos menos afectados. O obxectivo é situar ao alumno no centro do seu proceso de aprendizaxe, achegándolle os contidos e facéndoos máis accesibles. Os contidos curriculares de lingua e matemáticas desenvólvense creando proxectos por exemplo xogos matemáticos e publicacións (contos, revistas, carteis...). É unha forma de aplicar coñecementos e aprender de forma vivenciada. Doutra banda refórzanse habilidades sociais e desenvolver a competencia lóxica, a motricidad fina e o xogo simbólico.

Durante o primeiro curso en que se integraron as tablets nos grupos de reforzo, o proxecto centrouse en que os alumnos aprendesen a utilizar o dispositivo, traballasen algúns contidos curriculares e algunhas habilidades con aplicacións concretas e, por último, en que alcanzasen un alto grao de motivación e de autonomía á hora de traballar.

O segundo curso deuse un paso máis aló e creáronse materiais propios. Este avance converteuse nun salto cualitativo importante xa que ao situar ao alumno como protagonista e creador de parte do seu propio proceso de aprendizaxe espertouse e potenciou a súa creatividade ao mesmo tempo que aumentou notablemente a súa motivación. Crear materiais facilitou a inclusión dos alumnos de reforzo no grupo clase e noutros cursos da escola, compartindo con eles os materiais que se ían creando, mostrando as súas capacidades, rompendo estereotipos e aumentando a autoestima dos alumnos de reforzo.

O terceiro gran avance paso foi traballar en pequenos grupos dentro do grupo clase, creando materiais TIC coas tablets entre todos. Deste xeito, traballando de forma colaborativa, os alumnos do grupo de reforzo aprenden co resto dos seus compañeiros de clase achegando os seus coñecementos sobre os contidos, o dispositivo e as aplicacións. Este é o modelo de inclusión ao que se aspiraba onde todos os alumnos da aula achegan os seus coñecementos, ideas e creatividade nun proxecto común.

Cada curso realizou unha valoración final dos resultados e comprobouse que o uso de tablets cos alumnos de necesidades educativas específicas significou un aumento da concentración, o interese e a motivación á hora de realiza-las tarefas e mellorou a aprendizaxe dalgúns contidos.

O traballo da autoestima foi tamén importante, xa que nas aplicacións que se traballaron o tratamento do erro está moi ben deseñado. É por iso que os alumnos non tiveron medo a probar cousas novas ou a equivocarse, en definitiva, a aprender. Tamén se incrementou o seu grao de autonomía, xa que unha vez coñecen o funcionamento da aplicación, poden traballar dunha forma máis autónoma.